Wat is het Asr-gebed?
Het Asr-gebed is in de islam het derde van de vijf dagelijkse verplichte gebeden en wordt in het Arabisch "salaat al-asr" genoemd. Het woord "Asr" betekent letterlijk "namiddag", "tijd", "eeuw" en "tijdperk", en in de Heilige Koran is er ook een soera met dezelfde naam (Soera al-Asr). Het Asr-gebed wordt verricht in de periode die begint wanneer de tijd van het Dhuhr-gebed afloopt en doorloopt tot zonsondergang. Dit gebed markeert het begin van de tweede helft van de dag en is een belangrijke aanbidding waarmee moslims in de namiddag hun gebedsleven voortzetten.
De plaats van het Asr-gebed in de islam is buitengewoon groot. In de Heilige Koran zegt Allah in Soera al-Baqara, vers 238: "Onderhoud de gebeden en het middelste gebed (salaat al-woestaa). Sta in toewijding voor Allah." Veel exegeten hebben aangegeven dat het begrip "salaat al-woestaa" (middelste gebed) in dit vers verwijst naar het Asr-gebed. Ook de Profeet (vzmh) heeft deze uitleg bevestigd door te zeggen: "Het salaat al-woestaa is het Asr-gebed" (Moeslim, Masadjid, 205; Tirmidhi, Tafsir, 3). Deze bijzondere nadruk laat zien dat het Asr-gebed onder de andere gebeden een aparte positie inneemt.
Het namiddaguur is in de geschiedenis van de islamitische beschaving altijd beschouwd als het einde van de tweede grote bedrijvige periode van de dag. In de Ottomaanse samenleving stond de namiddag bekend als het moment waarop de markten en bazaars rustiger werden, de handelaren hun boeken bijhielden en de balans van de dag werd opgemaakt. Ook vandaag behoudt het Asr-gebed zijn karakter als een aanbidding die tegen het einde van de werkdag wordt verricht en die de moslim voorbereidt op het avonduur. Vooral in de zomer, wanneer er na het Asr-gebed nog een lang avonduur volgt, is er na dit gebed tijd over voor zowel aanbidding als sociale activiteiten.
De Profeet (vzmh) heeft over het Asr-gebed talrijke nobele ahadith overgeleverd. In een daarvan zei hij: "Wie het Asr-gebed verzuimt, is alsof zijn familie en bezit hem zijn ontnomen" (Boechari, Mawaqit as-Salat, 15; Moeslim, Masadjid, 200). Deze hadith brengt op aangrijpende wijze tot uitdrukking hoe groot het verlies is wanneer het Asr-gebed wordt gemist of verwaarloosd. De wanhoop van iemand die zijn familie en bezittingen kwijtraakt, wordt hier gebruikt om de omvang van het geestelijke verlies te beschrijven voor wie het Asr-gebed nalaat.
Hoe laat wordt de Asr-adhan gereciteerd?
"Hoe laat is de Asr-adhan vandaag?" is een van de meest gestelde religieuze vragen in Turkije. Omdat de tijd van de Asr-adhan wordt berekend op basis van de positie van de zon aan de hemel en de schaduwlengte, varieert deze sterk naargelang het seizoen en de geografische coördinaten van de stad waar men zich bevindt. Na de Fajr- en Maghrib-adhans is het Asr-uur het tijdstip dat de grootste seizoensgebonden variatie vertoont. In heel Turkije wordt de Asr-adhan in de zomer doorgaans tussen 16:30 en 17:30 uur gereciteerd, en in de winter tussen 14:30 en 15:30 uur.
In Istanbul wordt de Asr-adhan in de zomermaanden (juni-juli) ongeveer rond 17:15-17:30 uur gereciteerd, terwijl het in de wintermaanden (december-januari) ongeveer 15:00-15:15 uur is. Dit verschil van bijna twee uur is een gevolg van de verschillende banen die de zon in de zomer en winter aflegt. Rond de zomerzonnewende verlengt de daglengte zich en legt de zon een hogere en langere boog aan de hemel af; daardoor bereiken de schaduwen pas later de lengte die voor het Asr-uur is vastgesteld.
In Ankara wordt de Asr-adhan ongeveer 10 tot 15 minuten eerder dan in Istanbul gereciteerd, omdat Ankara verder naar het oosten ligt. In Hakkari, de meest oostelijke stad van Turkije, is de Asr-adhan ongeveer 40 tot 45 minuten eerder dan in Istanbul, terwijl het in Edirne, de meest westelijke stad, ongeveer 10 tot 15 minuten later is. Dit verschil komt voort uit de afstand tussen de meridianen. Elk verschil van 1 lengtegraad komt overeen met ongeveer 4 minuten verschil in de meridiaanpassage van de zon.
Het Presidium voor Religieuze Zaken (Diyanet) berekent en publiceert de Asr-adhan-tijden voor alle provincies en districten in Turkije op basis van astronomische berekeningen. De Asr-tijd wordt bepaald volgens de berekening van de Hanafitische wetschool, dat wil zeggen het moment waarop de schaduw van een voorwerp, met uitzondering van de zenitschaduw, tweemaal de eigen lengte van dat voorwerp bereikt. U kunt de actuele Asr-adhan-tijden volgen via EzanVaktim.com of de officiële mobiele app van Diyanet. De dynamische tijdsweergave bovenaan de pagina toont automatisch de actuele Asr-adhan-tijd op basis van uw locatie.
Wanneer begint de Asr-gebedstijd?
De tijd van het Asr-gebed begint wanneer de tijd van het Dhuhr-gebed afloopt. Dit beginpunt is echter onderwerp van een belangrijk meningsverschil tussen de islamitische wetscholen. Dit Hanafitisch-Sjafiitisch verschil houdt verband met de berekening van de schaduwlengte van een voorwerp en is een juridisch vraagstuk waarover islamitische geleerden eeuwenlang hebben gediscussieerd.
Volgens de Hanafitische wetschool begint het Asr-gebed op het moment dat de schaduw van een voorwerp, met uitzondering van de schaduwlengte op het moment van de zenit (fay az-zawal), tweemaal de eigen lengte van dat voorwerp bereikt. In deze berekening wordt de zenitschaduw afgetrokken en de resterende schaduwlengte in aanmerking genomen. Als bijvoorbeeld de zenitschaduw van een stok van 1 meter 30 cm is, dan begint volgens de Hanafitische wetschool het Asr-uur wanneer de schaduw van die stok 2 meter + 30 cm = 2,30 meter bereikt.
Volgens de Sjafiitische, Malikitische en Hanbalitische wetscholen begint de Asr-tijd echter op het moment dat de schaduw van een voorwerp, behalve de zenitschaduw, eenmaal de eigen lengte bereikt. In bovenstaand voorbeeld begint de Asr-tijd dus al wanneer de schaduw 1 meter + 30 cm = 1,30 meter is. Dit Hanafitisch-Sjafiitisch verschil kan in de praktijk een tijdsverschil van ongeveer 45 tot 60 minuten opleveren. Volgens de Sjafiitische wetschool begint de Asr-tijd dus eerder en wordt bijgevolg de duur van het Dhuhr-gebed korter.
Onderhoud de gebeden en het middelste gebed (salaat al-woestaa). Sta in toewijding voor Allah.
In Turkije hanteert het Presidium voor Religieuze Zaken (Diyanet) de berekening van de Hanafitische wetschool. Daarom wordt in de Turkse gebedskalenders het Asr-uur aangegeven als het moment waarop de schaduw van een voorwerp tweemaal de eigen lengte bereikt. Moslims die de Sjafiitische wetschool volgen, kunnen het Asr-gebed echter al verrichten vanaf het moment dat de schaduw eenmaal de eigen lengte heeft bereikt. Dit speelt een praktische rol vooral in Zuidoost-Anatolië en de Oostelijke Middellandse Zeeregio, waar de Sjafiitische bevolking talrijk is.
De tijd van het Asr-gebed eindigt met de zonsondergang. Het moment waarop de Maghrib-adhan klinkt, is dus het einde van de Asr-tijd. Er is hierbij echter een belangrijk detail: het tijdstip waarop de zon de horizon bijna heeft bereikt, het licht verzwakt en men er rechtstreeks naar kan kijken zonder verblind te worden, is de makroeh-tijd (vergeling van de zon). Hoewel het verrichten van het Asr-gebed in deze makroeh-tijd afkeurenswaardig is, wordt het gebed niet nagelaten als het nog niet is verricht en moet het alsnog worden gedaan. De Profeet (vzmh) zei: "Wie nog vóór zonsondergang één rakaʿa van het Asr-gebed haalt, heeft het Asr-gebed gehaald" (Boechari, Mawaqit as-Salat, 28).
Hoeveel rakaʿat heeft het Asr-gebed?
Het Asr-gebed wordt verricht in totaal 8 rakaʿat: 4 rakaʿat soenna en 4 rakaʿat fard. De soenna van het Asr-gebed valt, anders dan de soennat van het Dhuhr- en Fajr-gebed, onder de categorie ghayr-moeʾakkada (niet sterk bevestigde) soenna. Dit betekent dat het verrichten ervan met klem wordt aanbevolen, maar dat het niet zondig is om het na te laten. De 4 rakaʿat fard zijn echter verplicht voor elke verstandige, volwassen moslim en het nalaten ervan is een grote zonde.
De soenna van het Asr-gebed: bestaat uit 4 rakaʿat en valt onder de categorie ghayr-moeʾakkada soenna. Bij deze soenna wordt om de twee rakaʿat een zitting gehouden; dat wil zeggen dat na de tweede rakaʿa de Tahiyyaat wordt gereciteerd (eerste zitting), waarna de derde en vierde rakaʿa volgen en met de taslim wordt afgesloten. De Profeet (vzmh) zei: "Moge Allah barmhartig zijn voor wie vóór het Asr-gebed vier rakaʿat (soenna) verricht" (Aboe Dawoed, Tirmidhi). Deze edele hadith toont duidelijk dat het verrichten van de soenna van het Asr-gebed wordt aangemoedigd.
De fard van het Asr-gebed: bestaat uit 4 rakaʿat en is verplicht voor elke moslim. Bij de fard van het Asr-gebed wordt de recitatie stil (chafi) verricht; de imam of de individuele bidder reciteert Al-Fatiha en de aanvullende soera dus in stilte. Hierdoor lijkt het Asr-gebed op het Dhuhr-gebed en wijkt het af van het Fajr-, Maghrib- en Isha-gebed. Na de fard van het Asr-gebed wordt geen enkele soenna verricht.
| Gebed | Type | Rakaʿat | Toelichting |
|---|---|---|---|
| Asr-soenna | Soenna | 4 | Ghayr-moeʾakkada soenna — zitting na elke twee rakaʿat |
| Asr-fard | Fard | 4 | Fard ʿayn — stille (chafi) recitatie |
Dat er na de fard van het Asr-gebed geen soenna wordt verricht, is een belangrijk kenmerk dat dit gebed onderscheidt van de overige gebedstijden. De reden hiervoor is dat de tijd na het Asr-gebed dicht bij de zonsondergang ligt en dat het verrichten van een vrijwillig gebed in deze periode afkeurenswaardig is. De Profeet (vzmh) zei: "Verricht geen gebed tussen het Asr-gebed en de zonsondergang" (Boechari, Mawaqit as-Salat, 31). Daarom wordt na het Asr-gebed tot aan de zonsondergang geen vrijwillig of soenna-gebed verricht. Wie nog inhaalgebeden (qadaa) heeft openstaan, mag deze in deze periode echter wel verrichten.
In sommige overleveringen wordt verhaald dat de Profeet (vzmh) de soenna van het Asr-gebed soms naliet en soms wel verrichtte. Dit is een van de aanwijzingen waardoor deze soenna als ghayr-moeʾakkada wordt aangemerkt. Toch is het verrichten van deze soenna voor wie de tijd en de mogelijkheid heeft een grote bron van beloning. Ali (moge Allah tevreden over hem zijn) verhaalde: "De Boodschapper van Allah (vzmh) verrichtte voor het Asr-gebed vier rakaʿat en scheidde deze met de taslim" (Tirmidhi). Uit deze overlevering blijkt dat de Profeet de Asr-soenna soms in een 2+2-vorm verrichtte.
Hoe wordt het Asr-gebed verricht?
Het Asr-gebed wordt verricht door eerst 4 rakaʿat soenna en daarna 4 rakaʿat fard te bidden. Hieronder worden de stappen van beide delen uitvoerig beschreven. Vóór het gebed dient men in staat van ablutie (woedoe) te zijn, de awra te bedekken, zich naar de qibla te richten en zich binnen de juiste tijd te bevinden.
De soenna van het Asr-gebed (4 rakaʿat)
Intentie en openingstakbir
Men neemt in het hart het voornemen: "Ik heb de intentie de soenna van het Asr-gebed te verrichten." De handen worden tot oorhoogte (vrouwen tot schouderhoogte) opgeheven en met "Allahu Akbar" begint men het gebed.
Qiyaam (staande recitatie) — 1e en 2e rakaʿa
De handen worden onder de navel (Hanafitisch) of op de borst (Sjafiitisch) samengevouwen. Achtereenvolgens worden de Subhanaka-doea, Aʿoedhoe-basmala, Soera Al-Fatiha en een aanvullende soera gereciteerd. Roekoeʿ en sadjdas worden uitgevoerd. Na de tweede rakaʿa gaat men zitten en wordt de Tahiyyaat gereciteerd (eerste zitting).
3e en 4e rakaʿa
Met "Allahu Akbar" staat men op. Basmala, Al-Fatiha en een aanvullende soera worden gereciteerd (in een soenna-gebed wordt in elke rakaʿa een aanvullende soera gereciteerd). Roekoeʿ en sadjdas worden uitgevoerd. Na de vierde rakaʿa gaat men zitten en worden de Tahiyyaat, Allahoemma salli, Allahoemma baarik en Rabbana atina gereciteerd. Men geeft eerst naar rechts en daarna naar links de taslim (groet).
De fard van het Asr-gebed (4 rakaʿat)
Na de soenna wordt de iqama gereciteerd en wordt de fard van het Asr-gebed verricht. Bij een gemeenschappelijk gebed volgt men de imam; bij individueel gebed verloopt het als volgt:
Intentie en openingstakbir
Men neemt zich voor: "Ik heb de intentie de fard van het Asr-gebed te verrichten." Bij gemeenschappelijk gebed wordt "achter de imam" toegevoegd. Met "Allahu Akbar" begint men het gebed.
1e en 2e rakaʿa
Subhanaka, Aʿoedhoe-basmala, Al-Fatiha en een aanvullende soera worden gereciteerd. In het Asr-gebed wordt de recitatie stil (chafi) verricht. Roekoeʿ en sadjdas worden uitgevoerd. Na de tweede rakaʿa gaat men zitten en wordt de Tahiyyaat gereciteerd.
3e en 4e rakaʿa
Men staat op en reciteert alleen de Basmala en Al-Fatiha (in de derde en vierde rakaʿa van een fard-gebed wordt geen aanvullende soera gereciteerd). Roekoeʿ en sadjdas worden uitgevoerd. Tijdens de laatste zitting na de vierde rakaʿa worden alle smeekbeden gereciteerd en wordt de taslim gegeven.
Na de fard van het Asr-gebed wordt geen enkel soenna-gebed verricht. Dit is een belangrijk kenmerk dat het Asr-gebed onderscheidt van de overige tijden. Na de fard is het soenna om tasbih te verrichten, het Ayat al-Koersi te reciteren, om vergeving (istighfar) te vragen en doea te maken. De Profeet (vzmh) zei na elk fard-gebed driemaal "Astaghfiroellah" en reciteerde daarna de doea "Allahoemma anta s-salaam wa minka s-salaam, tabaarakta ya dha l-djalaali wa l-ikraam".
De verdienste van het Asr-gebed in gemeenschap is groot. Het gebed in gemeenschap is zevenentwintigmaal verdienstelijker dan het individuele gebed. Omdat het Asr-gebed valt in het laatste deel van de werkuren, vinden veel moslims gelegenheid om dit gebed op het werk of in een nabijgelegen moskee in gemeenschap te verrichten. Vooral in industriegebieden, zakencentra en winkelcentra kunnen de gemeenschappen voor het Asr-gebed in de moskee-ruimten erg groot zijn. De Profeet (vzmh) zei: "Wie het Fajr- en het Asr-gebed verricht, treedt het paradijs binnen" (Boechari, Mawaqit as-Salat, 26), en wees daarmee op het bijzondere belang van deze twee gebeden.
De verdienste van het Asr-gebed
Wie het Fajr- en het Asr-gebed verricht, treedt het paradijs binnen.
Deze edele hadith toont duidelijk dat het Fajr- en het Asr-gebed onder de overige gebeden een bijzondere positie innemen. Omdat het Asr-gebed wordt verricht op de meest vermoeiende en drukke uren van de dag, vergt het verrichten ervan een grote wilskracht en een bewust besef van dienstbaarheid aan Allah. Daarom heeft de Profeet (vzmh) het Asr-gebed bijzonder benadrukt.
Over de verdienste van het Asr-gebed zijn er talrijke ahadith overgeleverd. In een daarvan zei de Profeet (vzmh): "Er zijn engelen die elkaar onder u afwisselen bij nacht en bij dag. Zij komen samen bij het Fajr-gebed en bij het Asr-gebed. Vervolgens stijgen de engelen die de nacht bij u hebben doorgebracht, op. Allah vraagt hen, hoewel Hij het zelf het beste weet: 'In welke toestand hebben jullie Mijn dienaren achtergelaten?' Zij antwoorden: 'Wij hebben hen biddend achtergelaten en toen wij bij hen kwamen, waren zij ook biddend'" (Boechari, Mawaqit as-Salat, 16; Moeslim, Masadjid, 210).
Uit deze hadith blijkt dat het Fajr- en het Asr-gebed samenvallen met de wachtwissel van de engelen. De nachtelijke en de dagelijkse engelen ontmoeten elkaar op deze twee tijdstippen, en de engelen die de moslims biddend aantreffen, brengen dit ter kennis van Allah. Daarom is het van bijzonder belang dat het Fajr- en het Asr-gebed in gemeenschap en met innerlijke aandacht (khoesjoeʿ) worden verricht. Het getuigenis van de engelen zal op de Dag der Opstanding een grote aanleiding tot voorspraak zijn voor de moslims.
In een andere hadith zei de Profeet (vzmh): "Wie het Asr-gebed nalaat, diens daden zijn tevergeefs" (Boechari, Mawaqit as-Salat, 15). Deze hadith laat zien hoe zwaar de gevolgen zijn van het verzuimen of nalaten van het Asr-gebed. De uitdrukking "diens daden zijn tevergeefs" (habitat amaloeh) is door islamitische geleerden op verschillende manieren uitgelegd. Sommigen begrepen het zo dat het nalaten van het Asr-gebed de beloning van andere daden vermindert; anderen meenden dat deze uitspraak diende om de ernst van het nalaten te benadrukken.
Wie het Asr-gebed verzuimt, is alsof zijn familie en bezit hem zijn ontnomen.
Eén van de geestelijke dimensies van het Asr-gebed is dat het, omdat het aan het einde van de dag wordt verricht, een verzoening (kaffara) is voor de zonden die de moslim gedurende de dag heeft begaan. Elk van de vijf dagelijkse gebeden is een aanleiding tot de vergeving van kleine zonden die tussen twee gebeden zijn begaan. Het Asr-gebed biedt de gelegenheid tot vergeving van de fouten in de periode tussen Dhuhr en Maghrib. De Profeet (vzmh) zei: "De vijf dagelijkse gebeden zijn als een rivier die voor de deur van een van u stroomt. Blijft er vuil over op iemand die zich vijf keer per dag in die rivier wast?" (Boechari), en benadrukte zo de reinigende werking van het gebed.
Het Asr-gebed en de relatie met Soera al-Asr
Soera al-Asr, de 103e soera van de Heilige Koran, ontleent zijn naam rechtstreeks aan het Asr-uur. Het woord "Asr" betekent in het Arabisch "namiddag", "tijd", "eeuw" en "tijdperk". In deze soera begint Allah de Verhevene met een eed bij de "asr" en deelt Hij mee dat de mens in verlies verkeert, terwijl Hij vier eigenschappen aanvoert die de dragers ervan van dit verlies uitzonderen.
Soera al-Asr (Arabisch en Nederlands)
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ
Bismillaahi r-rahmaani r-rahiem — In de naam van Allah, de Erbarmer, de Meest Barmhartige
وَالْعَصْرِ
Wa l-asr — Bij de tijd (de namiddag/de eeuw),
اِنَّ الْاِنْسَانَ لَفٖى خُسْرٍ
Inna l-insaana lafi choesr — Voorwaar, de mens verkeert in verlies.
اِلَّا الَّذٖينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ
Illa lladhiena aamanoe wa amiloe s-saalihaati wa tawaasaw bi-l-haqqi wa tawaasaw bi-s-sabr — Behalve degenen die geloven en goede daden verrichten en elkaar de waarheid aanraden en elkaar het geduld aanraden.
Veel exegeten hebben aangegeven dat het woord "asr" in deze soera verwijst naar het namiddaguur. Imam al-Qoertoebi heeft erop gewezen dat het Asr-uur bijzondere waarde heeft omdat het het laatste deel van de dag is en dat, net zoals elk moment op de Dag des Oordeels ter verantwoording zal worden geroepen, ook dit laatste deel van de dag een speciale zelfbezinning vereist. Het Asr-uur is bovendien van bijzonder belang doordat het op de zonsondergang afstevent en zo wordt vergeleken met het einde van het leven.
Imam asj-Sjafiʿi (moge Allah tevreden over hem zijn) zei over Soera al-Asr: "Als de mensen alleen al over deze soera zouden nadenken, zou hen dat genoeg zijn." Deze uitspraak laat zien hoe diep en omvattend de betekenis van de soera is. In de soera worden vier grondbeginselen genoemd: het geloof, de goede daad, het aanbevelen van de waarheid en het aanbevelen van het geduld. Deze vier beginselen vatten de fundamentele eigenschappen samen die in het leven van een moslim aanwezig moeten zijn.
Het reciteren van Soera al-Asr in het Asr-gebed heeft, doordat de naam van de soera verwijst naar het Asr-uur, een bijzondere geestelijke betekenis. Het wordt verhaald dat de nobele Metgezellen Soera al-Asr aan elkaar voorlazen wanneer zij elkaar ontmoetten en weer uit elkaar gingen. Deze gewoonte laat zien welke centrale rol de soera in het dagelijks leven vervulde. Het reciteren van Soera al-Asr in de soenna van het Asr-gebed of in de eerste twee rakaʿat van de fard is, zowel omdat het bij de tijd past als omdat het de diepe boodschappen van de soera in herinnering brengt, een mooie praktijk.
Makroeh-tijd in het Asr-uur
Een van de belangrijkste juridische onderwerpen met betrekking tot het Asr-uur is de daaraan verbonden makroeh-tijd. De periode waarin de zon de horizon bijna heeft bereikt, het licht verzwakt en men er rechtstreeks naar kan kijken zonder verblind te worden, wordt in de islamitische fiqh "makroeh-tijd" (vergeling van de zon) genoemd. Deze tijd begint ongeveer 40 tot 45 minuten vóór zonsondergang en duurt voort tot het moment dat de zon ondergaat.
In de makroeh-tijd worden de volgende gebeden niet verricht: vrijwillige (naafila, tatawwoeʿ) gebeden, het dodengebed (volgens de Hanafitische wetschool), de tilaawa-sadjda en inhaalgebeden van eerder gemiste fard-gebeden. Er is echter een zeer belangrijke uitzondering: als het Asr-gebed van die dag nog niet is verricht, moet het in elk geval worden gedaan, ook al is het in de makroeh-tijd. Het gebed is in dat geval afkeurenswaardig (makroeh), maar wel geldig en correct. Want de tijd van het fard-gebed eindigt met de zonsondergang en daarna kan het alleen nog als inhaalgebed worden verricht.
De Profeet (vzmh) zei: "Wie nog vóór zonsondergang één rakaʿa van het Asr-gebed haalt, heeft het Asr-gebed gehaald" (Boechari, Mawaqit as-Salat, 28). Deze hadith maakt duidelijk dat het Asr-gebed in elk geval vóór de zonsondergang moet worden verricht en dat zelfs een gebed dat op het allerlaatste moment wordt gedaan, nog als binnen-de-tijd-gebed (adaa) telt. Dit is echter geen vergunning om het gebed opzettelijk tot de makroeh-tijd uit te stellen. Het verrichten van het gebed in de eerste uren van de tijd is altijd verdienstelijker.
De bepaling van de makroeh-tijd hangt astronomisch samen met de hoek waaronder de zon de horizon nadert. Wanneer de hoogte van de zon boven de horizon ongeveer 5 tot 6 graden bedraagt, wordt aangenomen dat de makroeh-tijd is begonnen. Praktisch gezien is dit het moment waarop men er rechtstreeks naar kan kijken zonder ongemak. Dat oude gemeenschappen op dit uur, wanneer de zon rood kleurt en zijn licht verzwakt, rituelen van zonneaanbidding hielden, wordt genoemd als een van de wijsheden achter het afkeuren van het gebed in deze tijd binnen de islam.
Om het Asr-gebed niet tot de makroeh-tijd uit te stellen, is het belangrijk om vooruit te plannen. Vooral in de wintermaanden, wanneer de daglengte kort is, wordt de periode tussen het Asr-gebed en de zonsondergang beperkt. In de winter ligt tussen het Asr-gebed en de Maghrib-adhan in Istanbul ongeveer 1,5 tot 2 uur, in de zomer 3 tot 4 uur. De juiste benadering is om met dit tijdsinterval rekening te houden en het Asr-gebed in de eerste helft van de tijd te verrichten.
Het oordeel over het uitstellen van het Asr-gebed naar qadaa
Het Asr-gebed zonder geldige reden tot een inhaalgebed (qadaa) laten verworden, wordt in de islam tot de grote zonden gerekend. De Profeet (vzmh) gebruikte hierover bijzonder duidelijke en waarschuwende bewoordingen. De hadith "Wie het Asr-gebed nalaat, diens daden zijn tevergeefs" (Boechari, Mawaqit as-Salat, 15) toont hoe zwaar de gevolgen van het nalaten van dit gebed zijn. De uitdrukking "het tenietgaan van de daden" (habitat al-amal) wordt in de islamitische rechtsliteratuur als een zeer ernstige waarschuwing beschouwd.
In een andere hadith zei de Profeet (vzmh): "Wie het Asr-gebed (opzettelijk) nalaat, is alsof zijn familie en bezit hem zijn ontnomen" (Boechari, Moeslim). De hulpeloosheid en het verdriet van iemand die zijn familie en bezit verliest, worden hier gebruikt als beeldspraak om de omvang van het geestelijke verlies te beschrijven voor wie het Asr-gebed nalaat. Het feit dat deze ahadith specifiek over het Asr-gebed gaan, bevestigt nogmaals de bijzondere positie ervan onder de vijf dagelijkse gebeden.
Wie het Asr-gebed mist door werk, school, reizen of een andere reden, moet het onmiddellijk inhalen zodra hij het zich herinnert of er de gelegenheid voor heeft. Bij het inhaalgebed worden alleen de 4 rakaʿat fard verricht; de soenna wordt niet ingehaald. De intentie luidt: "Ik heb de intentie de fard te verrichten van het laatste Asr-gebed dat ik niet binnen de tijd heb kunnen verrichten." De uitvoering is dezelfde als die van het Asr-gebed binnen de tijd; ook hier wordt de recitatie stil (chafi) verricht.
Het regelmatig missen van het Asr-gebed wordt als een ernstige religieuze nalatigheid beschouwd. Moslims die het Asr-gebed wegens hun werkuren stelselmatig missen, dienen verschillende maatregelen te nemen om deze situatie op te lossen: zoeken naar een gebedsruimte of geschikte plek op het werk, pauzes afstemmen op de gebedstijd, het onderwerp met de werkgever bespreken of de Asr-tijden van nabijgelegen moskeeën leren kennen, zijn enkele van deze maatregelen.
Wie nog openstaande Asr-inhaalgebeden heeft, kan door dagelijks na het Asr-gebed één of meerdere inhaalgebeden te verrichten, deze schuld geleidelijk wegwerken. Het verrichten van inhaalgebeden vormt zowel een aflossing van de schuld als een vorm van berouw. De Profeet (vzmh) zei: "Wie een gebed vergeet of erdoor heen slaapt, moet het verrichten zodra hij het zich herinnert. Er is geen andere boetedoening dan deze" (Boechari, Moeslim). Deze hadith maakt duidelijk dat het inhaalgebed zo snel mogelijk moet worden verricht.
Asr-tijden naar steden in Turkije
Door de geografische ligging van Turkije varieert de Asr-tijd aanzienlijk van stad tot stad en van seizoen tot seizoen. De oost-westafstand van Turkije bedraagt ongeveer 1.600 km, wat overeenkomt met ongeveer 1 uur en 15 minuten verschil in de zonsgang van oost naar west. Daardoor wordt de Asr-adhan in Hakkari ongeveer een uur eerder gereciteerd dan in Istanbul.
| Stad | Zomer (juni) | Winter (december) | Verschil |
|---|---|---|---|
| Istanbul | ~17:22 | ~14:58 | ~2 uur 24 min |
| Ankara | ~17:07 | ~14:47 | ~2 uur 20 min |
| Izmir | ~17:25 | ~15:06 | ~2 uur 19 min |
| Antalya | ~17:12 | ~15:02 | ~2 uur 10 min |
| Trabzon | ~16:52 | ~14:32 | ~2 uur 20 min |
| Diyarbakir | ~16:42 | ~14:22 | ~2 uur 20 min |
| Gaziantep | ~16:50 | ~14:38 | ~2 uur 12 min |
| Konya | ~17:08 | ~14:52 | ~2 uur 16 min |
Zoals uit de bovenstaande tabel blijkt, varieert het zomer-winterverschil in de Asr-adhan-tijden tussen ongeveer 2 uur en 2,5 uur. Dit verschil is veel groter dan het zomer-winterverschil van de Dhuhr-adhan. In de zomer wordt de dag langer, beweegt de zon op een hogere hoek en blijft langer aan de hemel; daardoor bereiken de schaduwen de voor het Asr-uur bepaalde lengte pas later.
In westelijke steden (Istanbul, Izmir) wordt de Asr-adhan later gereciteerd, in oostelijke steden (Diyarbakir, Trabzon, Hakkari) eerder. Bovendien is het zomer-winterverschil in noordelijke breedten duidelijker; in zuidelijke steden is dit verschil relatief geringer. Om deze geografische verschillen te volgen kunt u terecht op de actuele gebedstijdenkalender van EzanVaktim.com.
Vooral in de wintermaanden, wanneer de Asr-tijd vroeg begint, vraagt dit van werkende en studerende moslims een zorgvuldige planning. In de winter kan de periode tussen het Asr-gebed en de Maghrib-adhan vrij kort zijn (in Istanbul ongeveer 1 uur en 40 minuten). Daarom verhoogt uitstel van het Asr-gebed het risico om in de makroeh-tijd te vallen of het gebed volledig te missen. Door de tijd regelmatig in de gaten te houden en het Asr-gebed in de eerste helft van de tijd te verrichten, kiest men de juiste benadering.
Ahadith over het Asr-gebed
De Profeet (vzmh) heeft over het Asr-gebed talrijke nobele ahadith overgeleverd en het belang ervan bijzonder aan zijn oemma onderstreept. Hieronder zijn de bekendste en meest authentieke ahadith over het Asr-gebed verzameld:
1. Belofte van het paradijs voor Fajr en Asr
"Wie het Fajr-gebed en het Asr-gebed verricht, treedt het paradijs binnen."
Boechari, Mawaqit as-Salat, 26
2. De wachtwissel van de engelen
"Er zijn engelen die elkaar onder u afwisselen bij nacht en bij dag. Zij komen samen bij het Fajr-gebed en bij het Asr-gebed."
Boechari, Mawaqit as-Salat, 16; Moeslim, Masadjid, 210
3. Waarschuwing dat de daden tevergeefs zijn
"Wie het Asr-gebed nalaat, diens daden zijn tevergeefs."
Boechari, Mawaqit as-Salat, 15
4. Beeldspraak van het verlies van familie en bezit
"Wie het Asr-gebed nalaat, is alsof zijn familie en bezit hem zijn ontnomen."
Boechari, Mawaqit as-Salat, 15; Moeslim, Masadjid, 200
5. De laatste rakaʿa nog halen
"Wie nog vóór zonsondergang één rakaʿa van het Asr-gebed haalt, heeft het Asr-gebed gehaald."
Boechari, Mawaqit as-Salat, 28
6. Salaat al-woestaa
"Salaat al-woestaa (het middelste gebed) is het Asr-gebed."
Moeslim, Masadjid, 205; Tirmidhi, Tafsir, 3
7. Smeekbede om barmhartigheid voor de Asr-soenna
"Moge Allah barmhartig zijn voor wie vóór het Asr-gebed vier rakaʿat verricht."
Aboe Dawoed, Tirmidhi
Wanneer men deze ahadith bij elkaar bekijkt, wordt duidelijk dat het Asr-gebed onder de vijf dagelijkse gebeden een bijzondere positie inneemt. De belofte van het paradijs, het getuigenis van de engelen, de waarschuwing dat de daden tevergeefs zijn en de aanduiding als salaat al-woestaa onderstrepen steeds opnieuw de bevoorrechte plaats van dit gebed. Het is voor elke moslim van groot belang om deze ahadith te kennen en het Asr-gebed het belang te geven dat het verdient.
Soera's en doea's die in het Asr-gebed worden gereciteerd
Het Asr-gebed is een van de gebeden waarin de recitatie stil (chafi) gebeurt. De imam of de individuele bidder reciteert Al-Fatiha en de aanvullende soera in stilte. In het Asr-gebed is het soenna om soera's van gemiddelde lengte te reciteren. De Profeet (vzmh) reciteerde in de fard van het Asr-gebed soera's van een lengte die vergelijkbaar was met het Dhuhr-gebed, maar iets korter.
Soera's voor het soenna-gebed
- In elke rakaʿa: Al-Fatiha + een soera naar keuze
- Aanbeveling: Al-Asr, Al-Hoemaza, Al-Fiel, Qoeraisj, Al-Maaʿoen, Al-Kawthar, Al-Kafiroen, An-Nasr, Al-Ichlas
In een soenna-gebed wordt in elke rakaʿa een aanvullende soera gereciteerd.
In het fard-gebed
- 1e en 2e rakaʿa: Al-Fatiha + soera van gemiddelde lengte
- 3e en 4e rakaʿa: alleen Al-Fatiha
In de laatste twee rakaʿat van de fard wordt geen aanvullende soera gereciteerd.
Tot de soera's die de Profeet (vzmh) volgens overleveringen in de fard van het Asr-gebed reciteerde, behoren onder andere: Soera Al-Boeroedj, Soera At-Taariq, Soera Al-Aʿla, Soera Al-Layl en andere soera's van vergelijkbare gemiddelde lengte. Het reciteren van Soera al-Asr in het Asr-gebed heeft, omdat de naam van de soera naar dit uur verwijst, een bijzondere schoonheid en betekenis.
Doea's na het Asr-gebed
Omdat na de fard van het Asr-gebed geen soenna-gebed wordt verricht, is er in dit tijdsbestek meer ruimte voor tasbih, doea en dhikr. De Profeet (vzmh) verrichtte na elk fard-gebed de volgende tasbihaat:
Tasbihaat na het gebed
3 maal: "Astaghfiroellah" (Ik vraag Allah om vergeving)
1 maal: "Allahoemma anta s-salaam wa minka s-salaam, tabaarakta ya dha l-djalaali wa l-ikraam"
33 maal: "Soebhaan Allah" (Verheven is Allah)
33 maal: "Alhamdoelillah" (Alle lof zij Allah)
33 maal: "Allahu Akbar" (Allah is de Grootste)
1 maal: "La ilaha illa Allahu wahdahoe la sjarika lah, lahoe l-moelkoe wa lahoe l-hamdoe wa hoewa ala koelli sjayʾin qadier"
Het reciteren van Ayat al-Koersi na het Asr-gebed is ook soenna. De Profeet (vzmh) zei: "Wie na elk fard-gebed Ayat al-Koersi reciteert, wordt enkel door de dood ervan weerhouden het paradijs te betreden" (Nasaaʾi, Amal al-Yawm wa al-Layla). Verder behoort het reciteren van de soera's Al-Ichlas, Al-Falaq en An-Naas tot de praktijken die na de gebeden worden aanbevolen.
Etiquette en regels van het Asr-gebed
Het Asr-gebed moet, net als de andere gebeden, worden verricht met inachtneming van bepaalde regels van etiquette (adab) en respect. Deze regels omvatten zowel de uiterlijke (zahir) voorwaarden van het gebed als de innerlijke (batin) dimensie ervan. Het naleven van de uiterlijke etiquette is noodzakelijk voor de geldigheid van het gebed, terwijl het naleven van de innerlijke etiquette belangrijk is voor de aanvaarding ervan en voor het vergroten van het geestelijke nut.
1. Verricht het gebed in de eerste uren van de tijd
Het is moestahabb (aanbevolen) om het Asr-gebed in de eerste uren van de tijd te verrichten. De Profeet (vzmh) had de voorkeur om gebeden vroeg te verrichten. Vooral om niet in de makroeh-tijd te vallen, dient men erop te letten het gebed vroeg te verrichten. "De meest verdienstelijke daad is het gebed dat binnen de juiste tijd wordt verricht" (Boechari).
2. Neem de woedoe zorgvuldig
Vóór het Asr-gebed is het belangrijk de woedoe zorgvuldig en in overeenstemming met de soenna te nemen. Bij het wassen van elk lichaamsdeel doea maken, miswak gebruiken en zuinig zijn met water behoren tot de etiquette van de woedoe.
3. Bid met khoesjoeʿ
Hartrust en concentratie (khoesjoeʿ) in het gebed behoren tot de belangrijkste innerlijke etiquette. Door de vermoeidheid en de drukke werkbezigheden van de dag kan in het Asr-gebed de khoesjoeʿ verminderen. Daarom kan het nuttig zijn om vóór het gebed een ogenblik te gaan zitten en de geest te bevrijden van wereldse gedachten.
4. Streef ernaar in gemeenschap te bidden
Het Asr-gebed in gemeenschap verrichten is zevenentwintigmaal verdienstelijker dan het individueel verrichten. Elke moslim die de mogelijkheid heeft, dient ernaar te streven om het Asr-gebed in de moskee of in de gebedsruimte op het werk in gemeenschap te verrichten.
5. Verricht de soenna
Hoewel de soenna van het Asr-gebed ghayr-moeʾakkada is, wordt het verrichten ervan aanbevolen en is het een bron van grote beloning. Men dient zich te herinneren dat de Profeet (vzmh) voor wie deze soenna verricht, om barmhartigheid heeft gebeden.
6. Haast u niet na het gebed
Het is soenna om na het Asr-gebed niet meteen op te staan, maar nog enige tijd te blijven zitten, tasbih te verrichten, doea te maken en Ayat al-Koersi te reciteren. Omdat er na de fard geen soenna-gebed is, is het in geestelijk opzicht zeer vruchtbaar om deze tijd te benutten met doea en dhikr.
Een van de regels van etiquette van het Asr-gebed is om tijdens het gebed sereen en waardig te blijven. Niet haasten in de roekoeʿ en de sadjda, en na elke beweging een ogenblik stilhouden (toemaʾniena), behoort tot de waadjib van het gebed. De Profeet (vzmh) zei tegen iemand die haastig bad: "Keer terug en bid opnieuw; want je hebt niet gebeden" (Boechari, Moeslim), en benadrukte zo het belang van rust in het gebed.
Het Asr-uur en het dagelijks leven
Het Asr-uur is een belangrijk tijdsbestek waarin in de tweede helft van de dag het werk en het sociale leven nog doorgaan. In het moderne leven vraagt het regelmatig kunnen verrichten van het Asr-gebed om bewust tijdsbeheer en vastberadenheid. Met de juiste planning kan het Asr-gebed echter een natuurlijk en rustgevend onderdeel van de dagelijkse routine worden.
Het Asr-gebed op het werk: veel werkplekken in Turkije bieden hun werknemers gelegenheid om te bidden. Zelfs zonder een aparte gebedsruimte kan een lege vergaderkamer, een hoekje in het kantoor of een nabijgelegen moskee voor het Asr-gebed worden gebruikt. Het Asr-gebed (inclusief de soenna) duurt ongeveer 10 tot 15 minuten; dat is vergelijkbaar met een gewone koffiepauze. Dit onderwerp openlijk met de werkgever bespreken, leidt doorgaans tot een positief resultaat.
Het Asr-gebed op school: voor universiteits- en middelbare scholieren kan het Asr-gebed samenvallen met lesuren. Aan veel universiteiten is een gebedsruimte aanwezig. Het Asr-gebed kan tijdens pauzes of in de lunchpauze worden verricht. Als de lesuren dit niet toelaten, is het de juiste benadering om het bij de eerste vrije gelegenheid te verrichten.
Het Asr-gebed op reis: tijdens een reis kan het Asr-gebed met enkele versoepelingen worden verricht. Wie als reiziger (safari) wordt beschouwd, mag de fard-gebeden van vier rakaʿat tot twee rakaʿat inkorten (qasr). Deze vergunning maakt het mogelijk de fard van het Asr-gebed in plaats van 4 rakaʿat als 2 rakaʿat te verrichten. Een reiziger mag bovendien het Dhuhr- en het Asr-gebed samenvoegen (djamʿ). Volgens de Hanafitische wetschool is djamʿ alleen toegestaan tijdens de hadj op Arafat en Moezdalifa, terwijl het volgens de Sjafiitische, Malikitische en Hanbalitische wetscholen ook op reis is toegestaan.
Seizoensgebonden planning: omdat de tijd van het Asr-gebed sterk verschilt per seizoen, is het belangrijk zich aan deze seizoenswisselingen aan te passen. In de winter begint het Asr-uur rond 15:00 uur, terwijl het in de zomer kan opschuiven tot 17:30 uur. Deze veranderingen volgen en de dagindeling daarop afstemmen, is van vitaal belang om het gebed niet te missen. Het volgen van de tijden via EzanVaktim.com of mobiele apps biedt hierbij grote hulp.
Het Asr-gebed is tegelijk een goede gelegenheid om de balans van de dag op te maken en zich geestelijk voor te bereiden op het avonduur. Op uren waarop de werkstress hoog is, even alle wereldse bezigheden loslaten en voor Allah staan, werkt zowel geestelijk als psychologisch rustgevend. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het vijf maal daags verrichten van het gebed het stressniveau verlaagt en de innerlijke rust verhoogt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel rakaʿat heeft het Asr-gebed?
Het Asr-gebed telt in totaal 8 rakaʿat: 4 rakaʿat soenna (ghayr-moeʾakkada) en 4 rakaʿat fard. De soenna is geen moeʾakkada (sterke) soenna, maar het verrichten ervan wordt aanbevolen en de beloning is groot. De Profeet (vzmh) zei: "Moge Allah barmhartig zijn voor wie vóór het Asr-gebed vier rakaʿat verricht." De 4 rakaʿat fard zijn verplicht voor elke moslim. Na de fard wordt geen soenna-gebed verricht, omdat het verrichten van een vrijwillig gebed tussen het Asr-gebed en de zonsondergang afkeurenswaardig is.
Hoe laat wordt de Asr-adhan gereciteerd?
De Asr-adhan wordt volgens de Hanafitische wetschool gereciteerd wanneer de schaduw van een voorwerp tweemaal de eigen lengte heeft bereikt. In Turkije varieert dit uur in de zomer doorgaans tussen 16:30 en 17:30 uur, en in de winter tussen 14:30 en 15:30 uur. In Istanbul ligt het 's zomers rond ~17:22 uur en 's winters rond ~14:58 uur. In oostelijke provincies klinkt de adhan eerder, in westelijke later. U kunt de actuele Asr-adhan-tijd volgen via EzanVaktim.com.
Wanneer begint en eindigt de Asr-gebedstijd?
De tijd van het Asr-gebed begint volgens de Hanafitische wetschool wanneer de schaduw van een voorwerp, behalve de zenitschaduw, tweemaal de eigen lengte bereikt. Volgens de Sjafiitische wetschool begint het wanneer de schaduw eenmaal de eigen lengte bereikt. De Asr-tijd eindigt met de zonsondergang (het reciteren van de Maghrib-adhan). Het tijdstip waarop de zon de horizon nadert en men er rechtstreeks naar kan kijken, is de makroeh-tijd; in deze periode wordt geen vrijwillig gebed verricht, maar als het Asr-gebed nog niet is verricht, moet het in elk geval worden gedaan.
Hoe wordt het Asr-gebed verricht?
Het Asr-gebed wordt in deze volgorde verricht: eerst 4 rakaʿat soenna (ghayr-moeʾakkada); in deze soenna wordt na de tweede rakaʿa de Tahiyyaat gereciteerd en daarna volgen de derde en vierde rakaʿa. Vervolgens worden 4 rakaʿat fard verricht; in de fard reciteert de imam stil (chafi) en in de derde en vierde rakaʿa wordt alleen Al-Fatiha gereciteerd. Na de fard is er geen soenna-gebed. Met in totaal 8 rakaʿat is het Asr-gebed voltooid.
Is de soenna van het Asr-gebed moeʾakkada?
Nee, de 4 rakaʿat soenna van het Asr-gebed behoort tot de categorie ghayr-moeʾakkada (niet sterk bevestigde) soenna. Dit betekent dat het verrichten ervan wordt aangemoedigd, maar dat het niet zondig is om het na te laten. De 2 rakaʿat soenna van het Fajr-gebed, de eerste 4 rakaʿat en de laatste 2 rakaʿat soenna van het Dhuhr-gebed, de 2 rakaʿat soenna van het Maghrib-gebed en de laatste 2 rakaʿat soenna van het Isha-gebed zijn moeʾakkada soennat, terwijl de soenna van het Asr-gebed ghayr-moeʾakkada is. De Profeet (vzmh) heeft niettemin om barmhartigheid gebeden voor wie deze soenna verricht.
Mag men na het Asr-gebed een vrijwillig gebed verrichten?
Nee, na de fard van het Asr-gebed is het tot zonsondergang afkeurenswaardig (makroeh) om een vrijwillig (naafila, tatawwoeʿ) gebed te verrichten. De Profeet (vzmh) zei: "Verricht geen gebed tussen het Asr-gebed en de zonsondergang." Daarom verdient het na het Asr-gebed de voorkeur om tasbih te verrichten, de Koran te lezen, doea te maken en dhikr te verrichten. Wie nog inhaalgebeden heeft openstaan, mag deze in deze periode echter wel verrichten.
Ik heb het Asr-gebed gemist, wat moet ik doen?
Wie het Asr-gebed mist, moet het zo snel mogelijk als inhaalgebed (qadaa) verrichten zodra hij/zij het zich herinnert of er de gelegenheid voor heeft. Bij het inhaalgebed worden alleen de 4 rakaʿat fard verricht; de soenna wordt niet ingehaald. De intentie luidt: "Ik heb de intentie de fard te verrichten van het laatste Asr-gebed dat ik niet binnen de tijd heb kunnen verrichten." De Profeet (vzmh) zei: "Wie een gebed vergeet of erdoor heen slaapt, moet het verrichten zodra hij het zich herinnert." Het Asr-gebed opzettelijk nalaten is een grote zonde, want de Profeet zei: "Wie het Asr-gebed nalaat, diens daden zijn tevergeefs."
Wat is het Hanafitisch-Sjafiitisch verschil voor de Asr-tijd?
Volgens de Hanafitische wetschool begint de tijd van het Asr-gebed wanneer de schaduw van een voorwerp, behalve de zenitschaduw, tweemaal de eigen lengte bereikt. Volgens de Sjafiitische wetschool begint het wanneer de schaduw eenmaal de eigen lengte bereikt. Dit verschil bedraagt in de praktijk ongeveer 45 tot 60 minuten. Volgens de Sjafiitische wetschool begint de Asr-tijd eerder, waardoor de duur van het Dhuhr-gebed korter wordt. In Turkije hanteert het Presidium voor Religieuze Zaken (Diyanet) de Hanafitische berekening. De berekeningen van beide wetscholen berusten op authentieke ahadith.
