Ortak Olunan Bir Altın Hesabına Gecikmeli Olarak Para Yatırmak
Savol tafsilotlari
"Selamünaleyküm hocam köyümüzün merası ıslah edildi ve bir proje oluşturuldu. Bu projeye iştirak etmek isteyenler her ay yüz lira ödüyor toplanan para bir finans kurumunun altın hesabına yatırılıyor. Seneye de Allah nasip ederse biriken bu parayla kesimlik hayvan alınacak yetiştirilerek kurban bayramlarında falan satılacak ve inşallah kâr edilecek. Sorum şu; ödemeler başlayalı yedi ay oldu. Eşim de şimdi bu projeye dâhil olmak istedi. Taksitleri çift çift ödemeye başladı, aradaki farkı kapatmak için. Fakat bende bir soru işareti oluştu. Hesap altın hesabı en başta parayı yatıranlarla bizim gecikmeli olarak dâhil olduğumuz bu projeden ileride aynı miktarda kâr almamız bir sorun oluşturur mu? (Bu arada taksitlerini mesela bir ay ödemeyip sonra gecikmeli ödeyenler de varmış. Bu durum da sıkıntı teşkil eder mi?)"
Açıklama
Ortak bir altın hesabına düzenli veya gecikmeli ödeme yaparak iştirak edilen bir projede, yatırılan paranın ve elde edilen kârın paylaşımı İslam hukukunda önemli bir konudur. Bu tür ortaklık ve sermaye birikimi meseleleri, adalet ve hakkaniyet esaslarına göre değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ortak olunan bir yatırımda her kişinin yatırdığı sermaye oranında kâr ve zarara ortak olması gerekir. Gecikmeli ödeme yapan veya daha sonra katılan kişinin, önceden yatıranlarla aynı kârı alması adaletsizlik oluşturur ve bu durum caiz değildir. Çünkü her yatırımcı, sermayesini koyduğu zamana ve miktara göre hak sahibidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ortaklık ve sermaye paylaşımı ile ilgili açık hüküm vardır:
"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin; ancak karşılıklı rızaya dayanan ticaret olsun." (Nisa, 4/29)
Hadislerde de ortaklıkta hakkaniyet ve adaletin gözetilmesi vurgulanmıştır:
"Müslümanlar arasında ortaklıkta, her kim sermayesini koyduğu kadar hakkını alır." (İbn Mace)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, köyünüzde oluşturulan bu projede her katılımcı, yatırdığı miktar ve yatırdığı zamana göre kâr ve zarara ortak olmalıdır. Eğer bir kişi projeye sonradan katılıp önceki aylara ait ödemeleri toplu olarak yapıyorsa, bu kişinin hakkı sadece yatırdığı miktar ve yatırdığı tarihten itibaren oluşan kâr ile sınırlı olmalıdır. Önceden yatıranların hakları korunmalı, gecikmeli ödeyenler ise geriye dönük kâr payı talep etmemelidir. Aksi takdirde, bu durum diğer katılımcılar için haksızlık olur.
Ödemelerini aksatanların durumu ise, ortaklık sözleşmesinde nasıl düzenlenmişse ona göre değerlendirilmelidir. Eğer sözleşmede gecikme halinde kâr payından düşme veya başka yaptırımlar varsa ona uyulmalıdır. Böyle bir düzenleme yoksa, gecikme yapanların da yatırdıkları miktar ve süreye göre hakları belirlenir. Ortaklıkta şeffaflık ve adalet esastır.
Bu tür projelerde, ortaklık şartlarının yazılı olarak belirlenmesi ve herkesin bu şartlara uyması, ileride doğabilecek anlaşmazlıkları önler. Ayrıca, kâr ve zarar paylaşımı açıkça belirtilmelidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak ortaklıkta sermaye oranında kâr payı alma esastır. Ancak bazı alimler, ortaklık sözleşmesinde farklı düzenlemeler yapılabilir demiştir. Yine de bu, tarafların rızasına bağlıdır ve İslam ahlakına uygun olmalıdır.
Sonuç
Sonuç olarak, gecikmeli veya sonradan katılanların, yatırdıkları miktar ve zamana göre kâr almaları gerekir. Ortaklıkta adalet ve hakkaniyet esastır. Projenizde bu prensiplere dikkat ederek, herkesin hakkını koruyacak şekilde hareket etmeniz İslam'a uygun olacaktır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
