Ölenin Yapmayıp Kalan İbadetleri İçin Zekât Vermek
Faahfaahinta Su'aasha
"Selamünaleyküm hocam bir kaç sorum olacak vefat eden insanlar için kılmadığı namaz ve tutmadığı oruçlar için zekât olur mu, olursa bu parayı hoca mı almalıdır, eve kuran okumaya gelen hocaya para vermek doğru mudur? Üç yıl önce kiradaydım ve evim olsun diye bankadan kredi çektik ve iki senem kaldı o zaman bu kadar bilinçli değildim şimdi ise çok üzülüyorum gerçek parasını verip kapatacak durumum olsa kapatmak istiyorum. Faiz almakta vermekte haramdır biliyorum. Peki banka kredisi vermekle evde bakmakla yükümlü olduğumuz evlatlarımıza da haram işlemiş olur mu? Eşin karısını çalıştırmak istemesi caiz midir?"
Açıklama
Vefat eden kişinin yapmadığı ibadetlerin kefareti, zekâtın mahiyeti, faizli kredi kullanımı ve aile içi çalışma konuları İslam fıkhında önemli meselelerdir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, vefat eden kişinin kılmadığı namaz ve tutmadığı oruçlar için başkası adına kaza namazı ve kaza orucu tutulabilir; ancak zekât, ibadet değil malın belirli bir oranının verilmesidir ve kişinin kendi malından verilmelidir. Vefat eden için zekât verilmez. Banka kredisi kullanmak faizli işlem olduğu için caiz değildir. Evlatlara haram yoldan kazanç vermek uygun olmaz. Eşin karısını çalıştırması ise şartlara göre caiz olabilir.
Deliller
Namaz ve oruç ibadetlerinin kaza edilmesi ile ilgili hadisler mevcuttur:
“İnsan öldüğünde ameli kesilir, sadaka hariç.” (Buhari, Edeb 65)
“Kim oruç tutmazsa, onun kefaretini tutar.” (Müslim, Sıyam 68)
Zekât ise Kur'an'da malın temizlenmesi ve fakirlere verilmesi olarak belirtilmiştir:
“Mallarınızda, belirli bir miktar ve süre dolduktan sonra, zekât hakkı vardır.” (Bakara, 2/267)
Faizle ilgili kesin yasak Kur'an'dadır:
“Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar.” (Bakara, 2/275)
Detaylı Açıklama
Vefat eden kişinin namaz ve oruçlarını başkası onun adına kaza edebilir. Bu, özellikle Hanefi mezhebinde kabul edilen bir uygulamadır. Ancak zekât, kişinin malından verilmesi gereken bir ibadettir ve vefat eden için başkası tarafından verilmez. Zekât, malın belirli nisab miktarına ulaşması ve bir yıl geçmesi şartıyla verilir. Vefat edenin malı mirasçılara geçer ve onlar zekât yükümlülüğünü yerine getirir.
Vefat eden için kılınan namaz veya oruç kaza ibadeti, kişinin sevabını artırır ve günahlarını hafifletir. Bu nedenle, yakınlar tarafından yapılması sevaplıdır.
Evde Kur'an okumaya gelen hocaya para vermek, hizmet karşılığıdır ve caizdir. Bu, sadaka veya zekât değil, hizmet bedelidir.
Banka kredisi kullanmak faiz içerdiği için İslam’da haramdır. Ancak günümüzde zorunlu ihtiyaçlar için kredi kullanmak yaygın ve bazı alimler tarafından zaruret halinde makul görülmektedir. Mümkünse kredi erken kapatılmalı, faizden kaçınılmalıdır. Evlatlara haram yoldan kazanç vermek uygun değildir; aile fertlerinin helal kazançla geçinmesi esastır.
Eşin karısını çalıştırması, İslam hukukunda kadının rızası ve uygun şartlar dahilinde caizdir. Kadının çalışması ailenin maddi durumuna ve sosyal şartlara göre değerlendirilmelidir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de vefat edenin namaz ve oruçlarının kaza edilmesi kabul edilir. Ancak zekât konusunda genel olarak vefat eden adına zekât verilmez. Bazı çağdaş alimler, zorunlu durumlarda faizsiz kredi kullanımı konusunda kolaylıklar önermektedir.
Sonuç
Vefat edenin namaz ve oruçları için kaza yapılabilir, zekât ise kişinin kendi malından verilir. Banka kredisi mümkünse erken kapatılmalı, faizden kaçınılmalıdır. Evlatlara helal kazanç sağlanmalı, eşin karısını çalıştırması ise kadının rızasıyla caizdir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
