Müteahhidin gayrimenkullerinin zekâtı nasıl hesaplanır?
Question Details
"Babam müteahhitlik yapıyor. Babamın nasıl zekât vereceğini öğrenmek istiyorum. Babam yapıp sattığı her daire başına en az 1/40 verecek, sene sonunda sattığı daire kadarını verip satamadıkları için vermeyecek mi? Sene sonunda kar zararı hesaplayıp sahip olduğu gayrimenkul dâhil parasından mı 1/40 verecek, yoksa dairelerden ettiği kar üzerine mi zekât verecek? Mesela 100 bine mal edip 140 bine sattığı bir daire için 140 binden mi, 40 binden mi zekât verecek?"
Açıklama
Müteahhitlik yapan bir kişinin gayrimenkul ticaretinden elde ettiği kazancın zekâtı nasıl hesaplanır, bu konuda açıklama yapılacaktır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ticaret amacıyla alınan ve satılan gayrimenkuller ticari mal sayılır ve bunların üzerinden senede bir kez nisab miktarına ulaşması halinde %2,5 (1/40) oranında zekât verilmesi gerekir. Satılmamış gayrimenkuller ise ticari mal olarak değerlendirilir ve bunların değeri üzerinden zekât hesaplanır. Kar-zarar hesabı yapılarak sadece kâr üzerinden zekât verilmez; elde bulunan mal ve para toplamı üzerinden zekât çıkarılır.
Deliller
Kur'an'da zekât, mal ve ticaret mallarından verilmesi emredilmiştir:
"Ey iman edenler! Mallarınızın içinden belirli bir hakkı fakirlere verin..." (Bakara, 2/267)
Hz. Peygamber (s.a.v) de ticaret mallarının zekâtının verilmesini bildirmiştir:
"Her yıl Ramazan sonunda malınızda bulunan nisab miktarı üzerinden zekât veriniz." (Buhari, Zekat, 3)
Detaylı Açıklama
Müteahhitlik işi ticaret kapsamındadır. Bu nedenle, babanızın elinde bulunan satılmamış daireler ticari mal olarak kabul edilir ve bunların güncel piyasa değeri üzerinden zekât hesaplanır. Satılan dairelerden elde edilen para ise ticaret sermayesi olarak değerlendirilir. Sene sonunda, babanızın elinde bulunan satılmamış dairelerin piyasa değeri ile nakit ve diğer ticari malların toplamı hesaplanır. Bu toplam nisab miktarını (yaklaşık 85 gram altın değeri) aşıyorsa, %2,5 oranında zekât verilmelidir.
Örnek vermek gerekirse, 100 bin liraya mal edilen ve 140 bin liraya satılan bir daireden elde edilen kar, doğrudan zekâtın hesaplanacağı tutar değildir. Zekât, sene sonunda elde bulunan toplam mal ve paranın değerinden hesaplanır. Yani, satılan dairelerin satış fiyatları ile elde edilen para, satılmamış dairelerin piyasa değeri ve diğer ticari varlıkların toplamı üzerinden %2,5 zekât verilir.
Babanızın her daire için ayrı ayrı zekât vermesi gerekmez; önemli olan sene sonunda toplam mal varlığıdır. Satılmayan daireler için ayrıca zekât verilmemesi doğru değildir çünkü bunlar ticari maldır ve değerleri üzerinden zekât farzdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak ticari malların zekâtını benzer şekilde değerlendirir. Şafii ve Hanbeli mezhebine göre de ticari mallar üzerinden nisab miktarına ulaşıldığında zekât verilmesi gerekir. Bazı alimler, satılan mallardan elde edilen kar üzerinden zekât verilmesini önerse de bu görüş Hanefi mezhebinde yaygın değildir.
Sonuç
Değerli Müslüman, babanızın müteahhitlikten elde ettiği gelir ve elinde bulunan satılmamış gayrimenkullerin toplam piyasa değeri üzerinden senede bir kez %2,5 oranında zekât vermesi gerekir. Kar-zarar hesabı yaparak sadece kâr üzerinden zekât vermek Hanefi mezhebine göre uygun değildir. Zekât hesaplamasında toplam mal varlığı esas alınmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
