Firmanın belirlediği fiyatın üstünde ürün satabilir miyiz?
Maelezo ya Swali
"Hocam, bir eleman sattığı ürünü şirketin belirlediği fiyattan daha yüksek bir fiyata satabilir mi? Aradaki farkı da kendisi alıyor. Bu caiz midir?"
Açıklama
Bir çalışan veya satış elemanının, şirketin belirlediği fiyatın üzerinde ürün satması ve aradaki farkı kendisinin alması, ticari ahlak ve İslam hukukunun önemli konularındandır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir çalışan şirketin belirlediği satış fiyatının üzerinde ürün satamaz ve aradaki farkı kendine alamaz. Çünkü bu durum şirkete karşı haksız kazanç ve güveni kötüye kullanma anlamına gelir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ticarette dürüstlük ve hile yapmama emredilmiştir:
“Ağırlıkta ve ölçüde hile yapmayın.” (Kur'an, Maide, 5/85)
Bir başka ayette ise haksız kazanç ve başkalarının hakkını gasp etmek yasaklanmıştır:
“Allah, müminlerin mallarını ancak karşılıklı rızaya dayanmak ve serbest alışveriş yoluyla alıp vermelerini helal kılmıştır.” (Kur'an, Nisa, 4/29)
Hz. Peygamber (sav) de ticarette dürüstlüğü ve güveni vurgulamıştır:
“Müminler arasında ticaret ancak karşılıklı rızaya dayanır.” (Sahih Buhari)
Detaylı Açıklama
Bir çalışan, işverenin belirlediği fiyatın üzerinde satış yaparsa, bu durum işverenin hakkının gasp edilmesi anlamına gelir. Çünkü işveren, ürünün satış fiyatını belirleyerek kar marjını ve fiyat politikalarını kontrol eder. Çalışanın kendi inisiyatifiyle fiyatı artırması, işverenin izni olmadan haksız kazanç sağlamasıdır. Bu durum İslam ahlakına ve iş hukuku prensiplerine aykırıdır.
Günümüzde şirketler, fiyat politikalarını piyasa koşulları, maliyetler ve rekabet gibi unsurlara göre belirler. Çalışanın bu politikaya uyması, hem iş ahlakı hem de İslami sorumluluk açısından gereklidir. Eğer çalışan, satış fiyatını artırmak istiyorsa, bunu işverenle görüşmeli ve izin almalıdır. Aksi halde, aradaki farkı almak caiz değildir ve şirkete karşı haksızlık olur.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüş hakimdir. Şafii, Malik ve Hanbeli mezheplerinde de işverenin belirlediği fiyatın dışına çıkmak, izinsiz kazanç sağlamak caiz görülmez. Ancak bazı durumlarda, işverenin haberi ve rızası ile fiyat artışı yapılabilir.
Sonuç
Değerli Müslüman, şirketin belirlediği fiyatın üzerinde satış yapmak ve aradaki farkı kendine almak İslam'a göre caiz değildir. İşverenin belirlediği fiyatlara riayet etmek ve dürüstlükle hareket etmek gerekir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
