Bid’atlerin yapıldığı bir ortamda ne yapmalıyız?
Maelezo ya Swali
"Cenaze olduğu zaman hanımlar evlerde akşamları 7 gün toplanıyor ve Yasin, Mülk suresi vs. okunduktan sonra belirli bir sayıda ‘la ilahe illallah’ çekip dua eşliğinde ölüye hediye edip ikram vs. aldıktan sonra dağılıyorlar. Bana da teklif ediliyor Kur’an okumam için fakat ben bu durumdan çok rahatsızım. Maalesef bid’atlere takılıp kalmışız ve hazır böyle bir topluluk bir aradayken bunu değerlendirmek isterim, ne önerirsiniz hocam, cenaze evinde ne tür bir sohbet verebilirim?"
Açıklama
Bid’at, İslam dininde sonradan uydurulan ve dinin aslında olmayan uygulamalardır. Cenaze evlerinde yapılan bazı uygulamalar, özellikle Kur'an okuma ve duaların belirli şekillerde topluca yapılması, bid’at olarak değerlendirilebilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, dinin esaslarına aykırı olan ve Peygamber Efendimiz (s.a.v) ile sahabe döneminde olmayan ibadet şekilleri bid’at olarak kabul edilir ve bunlardan kaçınılması gerekir. Ancak bu tür durumlarda topluluğu kırmadan, doğru bilgiyi nazikçe anlatmak ve bid’atlerden uzak durmak esastır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de bid’atle ilgili uyarılar bulunmaktadır:
“Her yenilik (bid’at) dalalettir.” (Hadis-i Şerif, Sahih Buhari ve Müslim)
“Ve nehyetkum anil-fesadi fil ardi ve lecekkum minallahi ma‘adun le’allakum tahtadun.” (Araf, 7/56)
Bu ayet ve hadisler, dinin dışına çıkan yeniliklerden sakınılmasını emreder.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, cenaze evlerinde yapılan bu tür toplu Kur’an okuma ve belirli sayıda zikir çekme uygulamaları, ne yazık ki İslam’ın sahih kaynaklarında yer almayan, sonradan ortaya çıkan uygulamalardır. Bu durum sizi rahatsız ediyorsa, bunu nazikçe ve anlayışla ifade etmek en doğrusudur. Kur’an okuma teklifini kabul etmek yerine, şöyle bir yaklaşımda bulunabilirsiniz:
- Topluluğa, Kur’an-ı Kerim’in her zaman okunmasının sevap olduğunu, ancak ibadetlerin Peygamber Efendimiz (s.a.v) ve sahabenin uygulamalarına uygun olması gerektiğini hatırlatabilirsiniz.
- Cenaze için dua etmek, rahmet dilemek ve sabır temennisinde bulunmak gibi sünnet olan davranışları teşvik edebilirsiniz.
- Bid’atlerin aslında İslam’da yeri olmadığını, bu tür uygulamaların dinin özünden saptırabileceğini nazikçe açıklayabilirsiniz.
- Topluluğa, Kur’an’dan kısa ve anlamlı ayetler okuyarak veya Peygamberimizin dualarından örnekler vererek doğru yolu göstermeye çalışabilirsiniz.
Bu şekilde hem topluluğu kırmamış, hem de bid’atlerden uzak durma tavrınızı göstermiş olursunuz.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak bid’atlere karşıdır. Ancak bazı topluluklarda bu tür uygulamalar kültürel alışkanlık haline gelmiştir. Maliki ve Şafii mezheplerinde de benzer şekilde bid’atlere karşı ihtiyatlı olunması öğütlenir. Hanbeli mezhebinde ise bid’atlere karşı daha sert tavırlar olabilmektedir.
Sonuç
Cenaze evinde bid’at uygulamalarına katılmak zorunda değilsiniz. Nazik ve anlayışlı bir şekilde doğru bilgiyi paylaşmak, Kur’an okumayı teklif ettiğinizde ise sahih dualar ve ayetlerle katkıda bulunmak en uygun yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
