Bankanın Fetvaya Aykırılığından Dolayı İstifa Etmek
Détails de la question
"8 yıla yakındır bir katılım bankasında çalışıyorum. Banka yönetimi değişikliği sonrası çalışan profili de değişmeye başladı. Yeni çalışan profili daha önce faizli bankacılıkta çalışmış, amacı daha çok kâr etmek, daha fazla para kazanmak olan bireyler. Yeni ürünlerde yine fetva alınıyor ancak fetvayı, hocaya soru sorma şekline bağlı olarak yorumluyorlar (Fetva alınamayan bir ürün için kendileri gidip aynı hocayla konuşarak fetva alabiliyorlar). Bununla da kalmayıp uygulamada bilerek fetvaya aykırı hareket edebiliyorlar (Bu şekilde fetvaya aykırı dediğimizde; olabilir, bu aramızda kalacak diyorlar). Ben bankanın bilgi işleminde çalışıyorum. Bu kararlara ya da uygulamaya müdahil olma şansımız yok. Bizden istedikleri şekilde bilgi işlem alt yapısını hazırlıyoruz. Hazırladığımız yapı fetvaya uygun kullanılabilir ama kullanıcı fetvaya aykırı da kullanabilir. Bu durumda böyle bir ortamda çalışmaya devam etmemin dini açıdan sakıncası var mıdır? Ben yaptığım işin karşılığını alıyorum kazancım helaldir diyebilir miyim yoksa bu bahsettiğim durumlar sebebiyle kazancıma haram karışmış oluyor mu? Hemen istifa etmem ya da yeni iş arayışına girmem gerekir mi? Bankada belli bir gelir düzeyi ve hakka sahip olduğumuz için aynı haklarla sektör dışında iş bulma imkânımız olmayabilir, işten ayrıldığımda 8 yıllık kıdem tazminatından vazgeçmiş olacağım ve diğer sosyal haklardan mahrum kalabileceğim. Yani maddi boyuttan bakıldığında karar vermek zor. Ancak manevi açıdan düşünüp imtihan olarak baktığımızda karar verebiliriz. Tabi ayrılma kararıyla ortamı tamamen onlara bırakmış da olacağız. İstedikleri gibi daha rahat at koşturabilecekler diye aklıma geliyor ama bunun şeytanın sağdan yaklaşması olmasından korkuyorum. Tavsiyelerinizi bekliyorum."
Açıklama
Değerli Müslüman, çalıştığınız katılım bankasında fetvaya aykırı uygulamalar ve bu ortamda çalışmanın dini hükmü ile kazancınızın helal olup olmadığı konusu önemli bir meseledir. Bu tür durumlarda İslam hukukunun prensipleri ve bireysel sorumluluklar ön plandadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kişinin yaptığı işin temelinde haram unsur yoksa ve kendisi harama iştirak etmiyorsa, kazancı helal kabul edilir. Ancak, bilerek harama ortak olmak veya haram işlere aracılık etmekten kaçınmak gerekir. Eğer çalıştığınız pozisyon doğrudan harama hizmet etmiyorsa ve siz sadece teknik altyapı sağlıyorsanız, kazancınız helal sayılır. Fakat ortamda harama açık uygulamalar varsa, bu durumun düzeltilmesi için gayret göstermek ve mümkünse ortamdan ayrılmak daha uygun olur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah şöyle buyurur:
"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yolla yemeyin; ancak karşılıklı rızaya dayanan ticaret olsun." (Nisa, 4/29)
Bir hadis-i şerifte ise Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Allah, kullarının işlediği günahları affeder, ancak riba (faiz) günahını affetmez." (Müslim)
Bu ayet ve hadis faiz ve haram kazanç konusundaki hassasiyeti göstermektedir.
Detaylı Açıklama
Çalıştığınız bankada teknik altyapı sağlayan bir pozisyonda bulunuyorsunuz. Hazırladığınız sistem fetvaya uygun kullanılabilir ancak kullanıcılar farklı şekilde kullanabiliyor. Burada önemli olan sizin niyetiniz ve doğrudan haram işlere iştirak edip etmediğinizdir. Hanefi fıkhında, kişinin yaptığı işin haram olması için doğrudan harama aracılık etmesi veya haram işin içinde aktif rol alması gerekir. Sadece teknik destek vermek, haram işin yapılmasına zemin hazırlamakla birlikte doğrudan harama ortaklık sayılmaz. Ancak, ortamda harama açık uygulamalar varsa, bu durumun düzeltilmesi için yetkililere durumu bildirmeniz, mümkünse uyarıda bulunmanız gerekir.
Maddi kayıplar ve sosyal haklar gibi hususlar da göz önünde bulundurulmalıdır. İslam dini kolaylık ve zorluk arasında denge kurar; zor durumda olan kimse için kolaylıklar vardır. Hemen istifa etmek zorunda değilsiniz ancak vicdani rahatsızlık devam ederse, alternatif iş aramak ve ortamı değiştirmek daha hayırlı olur. Bu süreçte sabır ve dua ile hareket etmek, şeytanın vesvesesine kapılmamak önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde, doğrudan harama iştirak etmeyen kişilerin kazancını helal kabul eder. Ancak bazı alimler, harama ortam hazırlayanların da sorumluluğu olduğunu vurgular. Bu nedenle, ortamın düzeltilmesi için gayret göstermek önemlidir.
Sonuç
Sonuç olarak, teknik altyapı sağladığınız için kazancınız helaldir. Ancak ortamda harama açık uygulamalar varsa, bunu düzeltmek için çaba göstermeli, mümkünse daha uygun bir iş aramalısınız. Maddi durumunuzu da göz önünde bulundurarak, sabır ve dua ile hareket etmek en doğru yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
