Allah’ın eli, Allah’ın gözü gibi ifadeleri nasıl anlamalıyız?
Vraagdetails
"Bazı ayetlerde ‘Allah’ın eli’, ‘Allah’ın yüzü’, ‘Allah’ın gözü’ gibi ifadeler geçiyor. Biz bu ayetleri nasıl anlamalıyız? Yani hocam bir Müslümanın bu ayetlere imanı nasıl olmalıdır? Biraz araştırdım bu konuyu ama böyle taban tabana zıt görüşler ortaya atılmış ki açık söylemek gerekirse biraz kafamı karıştırdı. Allah korusun küfre, şirke düşerim diye de çok korkarım."
Açıklama
Kur'an-ı Kerim'de Allah'ın çeşitli sıfatları ve isimleri mecazi veya gerçek anlamda ifade edilir. "Allah'ın eli", "Allah'ın gözü" gibi ifadeler, Allah'ın kudretini, ilmini ve hükümranlığını anlatmak için kullanılır. Bu ifadelerin nasıl anlaşılması gerektiği, İslam inancında önemli bir meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, Allah'ın zatına ait sıfatlar Kur'an'da olduğu gibi kabul edilir ancak bu sıfatların mahiyeti bizim anlayışımızın ötesindedir. Allah'ın "eli" veya "gözü" gibi ifadeleri, onların lafzı ile değil, Allah'ın yüce kudreti ve ilmi anlamında tevil edilir. Bu konuda ne benzetme yapılmalı ne de inkâr edilmelidir; yani Allah'ın sıfatları O'na mahsustur ve insani anlamda düşünülmez.
Deliller
Kur'an'da Allah'ın eli ve yüzü gibi ifadeler geçer:
"Şüphesiz Allah'ın eli üzerindedir." (Bakara, 2/248)
"Allah'ın yüzü her şeyin üstündedir." (Ra'd, 13/16)
Hz. Peygamber (sav) de Allah'ın sıfatları hakkında şöyle buyurmuştur:
"Allah'ın sıfatlarını olduğu gibi kabul edin, onları insanlara benzetmeyin." (Sahih Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, Allah'ın sıfatları konusunda İslam alimleri "te'vil" (anlamını açıklama) yolunu benimsemişlerdir. Bu, Allah'ın zatına ait sıfatların lafzını koruyup, onların anlamını insan aklının kavrayışından farklı şekilde yorumlamaktır. Mesela "Allah'ın eli" kudret ve yardım anlamındadır, insan eli gibi fiziksel bir organ değildir. "Allah'ın gözü" ise her şeyi gören, her şeyden haberdar olan anlamındadır. Bu şekilde anlamak, Allah'a benzetme yapmaktan (teşbih) ve inkâr etmekten (ta'til) kaçınmaktır. Bu konuda Hanefi mezhebi ve diğer Sünni mezheplerin ortak görüşü, Allah'ın sıfatlarının Kur'an'daki lafzıyla sabit olduğudur ancak mahiyetinin bilinmediği ve insani anlamda düşünülmemesi gerektiğidir. Böylece iman korunur, şirk ve küfürden uzak durulur. Günümüzde de bu anlayış, Diyanet İşleri Başkanlığı ve çağdaş İslam alimleri tarafından tavsiye edilmektedir. Allah'ın sıfatlarını olduğu gibi kabul etmek, onları insan benzeri özelliklerle yorumlamamak iman gereğidir.
Diğer Görüşler
Hanefi mezhebi dışında Şafii ve Malikî mezheplerde de benzer şekilde te'vil yapılır. Hanbelî mezhebi ise "te'vil yoktur, olduğu gibi kabul edilir" görüşünü benimser ancak benzetme yapmaz. Yani onlar da Allah'ın sıfatlarını insani anlamda düşünmezler, sadece lafzı olduğu gibi kabul ederler. Bu farklılıklar, iman esaslarını etkilemez.
Sonuç
Allah'ın "eli", "gözü" gibi ifadeleri, O'nun kudretini ve her şeyi bilmesini anlatır. Bunları insani anlamda düşünmeden, Kur'an ve Sünnet ışığında olduğu gibi kabul etmek iman gereğidir. Kardeşim, bu konuda Allah'a benzetme yapmaktan kaçın ve Allah'ın yüceliğini takdir et. Böylece imanını koruyabilirsin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
