Yemin Kefâreti
Inhoudsopgave
Yemin Kefâreti
İslâm dininde yemin, Allah’ın adını veya sıfatlarını zikrederek bir sözü pekiştirmek veya bir iddiayı kuvvetlendirmek amacıyla yapılan bir beyan olarak kabul edilir. Ancak yeminlerin yerine getirilmemesi veya bozulması durumunda, kişinin manevi sorumluluğunu yerine getirmesi için bir kefâret ödemesi gerekir. Yemin kefâreti, bu sorumluluğun yerine getirilmesi için belirlenen dini bir yükümlülüktür. Bu makalede, yemin kefâretinin tanımı, hükümleri, uygulama şekilleri ve mezhepler arasındaki görüş farklılıkları ele alınacaktır.
Yemin ve Yemin Kefâretinin Tanımı
Yemin, bir kişinin Allah’ın adını veya sıfatlarını anarak bir sözü doğrulaması veya bir işi yapacağını taahhüt etmesidir. Kur’ân-ı Kerîm’de yeminler hakkında birçok ayet bulunmaktadır. Yeminler, genellikle üç şekilde gerçekleşir:
- Yemin-i Lağv (Boş Yemin): Kişinin bilmeden veya yanlışlıkla yaptığı yemindir. Bu tür yeminler için kefâret gerekmez. Allah Teâlâ bu konuda şöyle buyurur:
“Allah, kastsız olarak ağzınızdan çıkıveren yeminlerinizden dolayı sizi sorumlu tutmaz. Fakat bilerek yaptığınız yeminlerden dolayı sizi sorumlu tutar.” (Bakara 2/225)
- Yemin-i Gamus: Kasten yalan yere yapılan yemindir. Bu tür yeminler büyük günahtır ve tövbe edilmesi gerekir. Ancak bu yemin için de kefâret öngörülmemiştir.
- Yemin-i Mün‘akide: Gelecekte bir işi yapmak veya yapmamak üzere yapılan yemindir. Bu yeminin bozulması durumunda kefâret gerekir. Yemin kefâreti, bu tür yeminlerin ihlali halinde ödenir.
Yemin kefâreti, yemin-i mün‘akideyi bozan kişinin ödemesi gereken dini bir yükümlülüktür. Bu kefâret, Allah’a karşı yapılan bir sözleşmenin ihlal edilmesinin telafisi olarak görülür.
Yemin Kefâretinin Hükümleri ve Uygulama Şekilleri
Yemin kefâreti, Kur’ân-ı Kerîm’de açıkça belirtilmiştir. Allah Teâlâ, yeminini bozan kişiye üç seçenek sunmuştur:
“Yeminlerinizin (bozulması) sebebiyle kefâret, ailenize yedirdiğinizin ortalamasından on fakiri yedirmek, yahut onları giydirmek, yahut da bir köle azat etmektir. Bunları bulamayan üç gün oruç tutmalıdır. İşte yemin ettiğiniz vakit yeminlerinizin kefâreti budur. Yeminlerinizi koruyun. Allah size âyetlerini işte böyle açıklıyor ki şükredesiniz.” (Mâide 5/89)
Bu ayete göre, yemin kefâreti üç şekilde yerine getirilebilir:
- On fakiri doyurmak: Her bir fakire, kişinin ailesine yedirdiği ortalama bir öğün yemek verilir. Bu, genellikle bir kişinin günlük gıda ihtiyacını karşılayacak miktarda olmalıdır. Hanefî mezhebine göre, bu miktar yaklaşık 1,5 kg buğday, pirinç veya benzeri gıda maddesi olarak belirlenmiştir. Şâfiî mezhebine göre ise, her bir fakire bir mudd (yaklaşık 510 gram) gıda vermek yeterlidir.
- On fakiri giydirmek: Her bir fakire, bir kişinin günlük giyim ihtiyacını karşılayacak şekilde elbise verilir. Hanefî mezhebine göre, bu, bir gömlek veya bir pantolon gibi temel giyim eşyalarını kapsar. Şâfiî mezhebine göre ise, bir kişinin namaz kılarken örtünmesi gereken yerleri örtecek kadar elbise yeterlidir.
- Bir köle azat etmek: Günümüzde kölelik olmadığı için bu seçenek uygulanamaz. Bu nedenle, diğer iki seçenek tercih edilir.
Bu üç seçenekten hiçbiri yerine getirilemiyorsa, üç gün oruç tutulması gerekir. Oruç, peş peşe tutulmalıdır. Hanefî mezhebine göre, oruçların peş peşe tutulması şarttır. Şâfiî mezhebine göre ise, oruçların peş peşe tutulması müstehap olup, ayrı ayrı da tutulabilir.
Mezhep Görüşleri
Yemin kefâreti konusunda mezhepler arasında bazı farklılıklar bulunmaktadır. Bu farklılıklar, kefâretin yerine getirilme şekilleri ve miktarları ile ilgilidir.
- Hanefî Mezhebi:
- Yemin kefâreti için öncelikle on fakiri doyurmak veya giydirmek gerekir. Bu mümkün değilse, üç gün oruç tutulur.
- Fakirleri doyurmak için verilecek gıda miktarı, kişinin ailesine yedirdiği ortalama miktar olmalıdır. Bu, genellikle 1,5 kg buğday, pirinç veya benzeri gıda maddesi olarak kabul edilir.
- Oruçların peş peşe tutulması şarttır.
- Şâfiî Mezhebi:
- Yemin kefâreti için fakirlere verilecek gıda miktarı, bir mudd (yaklaşık 510 gram) olarak belirlenmiştir.
- Giydirme seçeneğinde, fakirin namaz kılarken örtünmesi gereken yerleri örtecek kadar elbise yeterlidir.
- Oruçların peş peşe tutulması müstehap olup, ayrı ayrı da tutulabilir.
- Mâlikî Mezhebi:
- Yemin kefâreti için fakirlere verilecek gıda miktarı, bir kişinin bir günlük gıda ihtiyacını karşılayacak kadar olmalıdır.
- Giydirme seçeneğinde, fakire bir gömlek veya bir pantolon gibi temel giyim eşyası verilir.
- Oruçların peş peşe tutulması şarttır.
- Hanbelî Mezhebi:
- Yemin kefâreti için fakirlere verilecek gıda miktarı, bir mudd (yaklaşık 510 gram) olarak belirlenmiştir.
- Giydirme seçeneğinde, fakire bir gömlek veya bir pantolon gibi temel giyim eşyası verilir.
- Oruçların peş peşe tutulması şarttır.
Günümüzde Yemin Kefâretinin Uygulanması
Günümüzde yemin kefâreti, genellikle fakirlere gıda yardımı veya giysi yardımı şeklinde yerine getirilmektedir. Ancak, bu yardımların miktarı ve şekli konusunda bazı pratik sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Örneğin, gıda yardımı yaparken, verilecek miktarın belirlenmesi ve fakirlerin tespiti gibi konular dikkat edilmesi gereken hususlardır.
- Gıda Yardımı: Yemin kefâreti için fakirlere gıda yardımı yapılırken, verilecek miktarın kişinin ailesine yedirdiği ortalama miktar olması gerekir. Bu, genellikle 1,5 kg buğday, pirinç veya benzeri gıda maddesi olarak kabul edilir. Ancak, günümüzde gıda fiyatlarının değişken olması nedeniyle, bu miktarın güncel değeri dikkate alınmalıdır. Ayrıca, gıda yardımı yapılırken, fakirlerin ihtiyaçlarının karşılanmasına özen gösterilmelidir.
- Giysi Yardımı: Giysi yardımı yapılırken, fakirin günlük giyim ihtiyacını karşılayacak şekilde elbise verilmelidir. Bu, genellikle bir gömlek veya bir pantolon gibi temel giyim eşyalarını kapsar. Giysi yardımı yapılırken, fakirin ihtiyaçlarına uygun ve kullanılabilir elbise seçilmesine dikkat edilmelidir.
- Oruç Tutma: Gıda veya giysi yardımı yapma imkânı bulunmadığında, üç gün oruç tutulması gerekir. Oruçların peş peşe tutulması şarttır. Bu nedenle, oruç tutulacak günlerin belirlenmesi ve bu günlerde oruç tutulması önemlidir.
Yemin kefâreti, aynı zamanda bir sosyal sorumluluk olarak da görülmelidir. Fakirlere yapılan yardımlar, toplumdaki dayanışmayı ve yardımlaşmayı artırır. Bu nedenle, yemin kefâreti yerine getirilirken, fakirlerin ihtiyaçlarının karşılanmasına ve onların onurlarının korunmasına özen gösterilmelidir.
Sonuç
Yemin kefâreti, İslâm dininde yeminini bozan kişinin ödemesi gereken dini bir yükümlülüktür. Bu kefâret, Allah’a karşı yapılan bir sözleşmenin ihlal edilmesinin telafisi olarak görülür. Yemin kefâreti, Kur’ân-ı Kerîm’de belirtilen üç seçenekten biriyle yerine getirilebilir: on fakiri doyurmak, on fakiri giydirmek veya üç gün oruç tutmak. Mezhepler arasında bu kefâretin yerine getirilme şekilleri ve miktarları konusunda bazı farklılıklar bulunmaktadır.
Günümüzde yemin kefâreti, genellikle fakirlere gıda veya giysi yardımı şeklinde yerine getirilmektedir. Bu yardımların miktarı ve şekli konusunda dikkatli olunmalı ve fakirlerin ihtiyaçlarının karşılanmasına özen gösterilmelidir. Yemin kefâreti, aynı zamanda bir sosyal sorumluluk olarak da görülmeli ve toplumdaki dayanışmayı artırmak için bir fırsat olarak değerlendirilmelidir.
Sonuç olarak, yemin kefâreti, kişinin manevi sorumluluğunu yerine getirmesi ve Allah’a karşı verdiği sözü tutması açısından büyük önem taşır. Bu nedenle, yeminlerin bilinçli bir şekilde yapılması ve bozulmaması için gayret gösterilmelidir. Ancak, yemin bozulduğunda, kefâretin eksiksiz ve doğru bir şekilde yerine getirilmesi gerekir.