Tesettür ve Hükümleri
Tusmada
- 1. Tesettür ve Hükümleri
- 2. Tesettürün Tanımı ve Dinî Dayanakları
- 3. Tesettürün Hükümleri ve Şartları
- 4. Kadınlar İçin Tesettür Şartları
- 5. Erkekler İçin Tesettür Şartları
- 6. Mezhepler Arası Görüş Farklılıkları
- 7. Hanefî Mezhebi
- 8. Şâfiî Mezhebi
- 9. Hanbelî Mezhebi
- 10. Mâlikî Mezhebi
- 11. Günümüzde Tesettürün Uygulanması
- 12. Tesettür ve Moda
- 13. Tesettür ve Toplumsal Baskı
- 14. Tesettür ve İş Hayatı
- 15. Sonuç
Tesettür ve Hükümleri
İslâm dininde tesettür, hem kadın hem de erkek için farz kılınmış bir ibadet ve sosyal düzenleme olarak karşımıza çıkar. Sözlükte "örtünme" anlamına gelen tesettür, dinî literatürde özellikle kadınların bedenlerini ve ziynetlerini yabancı erkeklerden örtmelerini ifade eder. Ancak erkekler için de belirli ölçülerde örtünme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu konu, Kur'ân-ı Kerîm'de açıkça emredilmiş, Hz. Peygamber'in (s.a.s.) sünnetiyle de pekiştirilmiştir. Tesettür, sadece bir giyim tarzı değil, aynı zamanda iffet, haya ve toplumsal düzenin korunması açısından da büyük önem taşır. Bu makalede, tesettürün dinî hükümleri, mezhepler arası görüş farklılıkları ve günümüzdeki uygulama biçimleri ele alınacaktır.
Tesettürün Tanımı ve Dinî Dayanakları
Tesettür, Arapça kökenli bir kelime olup "örtmek, gizlemek" anlamına gelir. İslâmî terminolojide ise, özellikle kadınların bedenlerini ve ziynetlerini yabancı erkeklerden örtmelerini ifade eder. Erkekler için de belirli ölçülerde örtünme emredilmiş olup, bu konuda kadın ve erkek arasında farklılıklar bulunmaktadır. Tesettürün temel amacı, iffetin korunması, fitnenin önlenmesi ve toplumsal düzenin sağlanmasıdır.
Tesettürün dinî dayanağı, Kur'ân-ı Kerîm'de açıkça belirtilmiştir. İlgili ayetler şunlardır:
"Ey Peygamber! Hanımlarına, kızlarına ve müminlerin kadınlarına söyle, dışarı çıkarken dış elbiselerini üzerlerine alsınlar. Bu, onların tanınmalarına ve eziyet edilmemelerine daha uygundur. Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir." (Ahzâb 33/59)
"Mümin kadınlara da söyle: Gözlerini haramdan sakınsınlar, iffetlerini korusunlar. Açıkta kalanlardan başka ziynetlerini göstermesinler. Başörtülerini yakalarının üzerine kadar örtsünler. Ziynetlerini kocalarından, babalarından, kayınpederlerinden, oğullarından, üvey oğullarından, erkek kardeşlerinden, erkek kardeşlerinin oğullarından, kız kardeşlerinin oğullarından, mümin kadınlardan, ellerinin altında bulunan köle ve cariyelerden, erkekliği kalmamış hizmetçilerden ve henüz kadınların mahrem yerlerini anlamayan çocuklardan başkasına göstermesinler. Gizledikleri ziynetleri bilinsin diye ayaklarını yere vurmasınlar. Ey müminler! Hep birlikte tövbe ediniz ki kurtuluşa eresiniz." (Nûr 24/31)
Bu ayetlerde, kadınların örtünmesi emredilirken, erkeklerin de gözlerini haramdan sakınmaları ve iffetlerini korumaları istenmiştir. Ayrıca erkekler için de örtünme ile ilgili hükümler bulunmaktadır. Hz. Peygamber (s.a.s.) de hadislerinde tesettürün önemine vurgu yapmıştır:
"Kadın avrettir. Dışarı çıktığında şeytan ona gözünü diker." (Tirmizî, "Rada'", 18)
"Bir kadın, kokulanıp dışarı çıkar ve erkeklerin yanından geçerse, o kadın zina etmiş gibidir." (Ebû Dâvûd, "Tahâret", 91)
Tesettürün Hükümleri ve Şartları
Tesettür, İslâm'da farz bir ibadet olup, hem kadınlar hem de erkekler için belirli şartlara bağlıdır. Bu şartlar, mezhepler arasında bazı farklılıklar gösterse de genel olarak şu şekilde sıralanabilir:
Kadınlar İçin Tesettür Şartları
Hanefî mezhebine göre, kadınların tesettürü şu şartları taşımalıdır:
- Avret yerlerini örtmek: Kadınların avret yeri, yüz, eller ve ayaklar hariç bütün vücuttur. Bu bölgelerin örtülmesi farzdır.
- Örtünün şeffaf olmaması: Örtünün altını gösterecek kadar ince veya şeffaf olmaması gerekir.
- Örtünün bol ve vücut hatlarını belli etmemesi: Dar ve vücut hatlarını belli eden giysiler tesettür şartlarını yerine getirmez.
- Örtünün ziynetleri gizlemesi: Kadınların ziynetlerini (takı, makyaj vb.) yabancı erkeklerden gizlemeleri gerekir.
- Örtünün kokusuz olması: Kokulu giysilerle dışarı çıkılması, fitneye sebep olabileceği için mekruhtur.
Şâfiî mezhebine göre, kadınların avret yeri, yüz ve eller hariç bütün vücuttur. Ancak bazı Şâfiî âlimleri, ellerin de avret sayılması gerektiğini belirtmişlerdir. Hanbelî mezhebine göre ise, kadınların avret yeri, yüz ve eller dahil bütün vücuttur. Mâlikî mezhebi de benzer görüşleri paylaşır.
Erkekler İçin Tesettür Şartları
Erkeklerin avret yeri, göbek ile diz kapağı arasındadır. Bu bölgenin örtülmesi farzdır. Ancak Hanefî mezhebine göre, diz kapağı da avret sayılırken, diğer mezheplere göre diz kapağı avret değildir. Erkeklerin de kadınlar gibi şeffaf ve dar giysiler giymeleri mekruhtur.
Erkeklerin de iffetlerini korumaları ve gözlerini haramdan sakınmaları emredilmiştir. Kur'ân-ı Kerîm'de şöyle buyurulur:
"Mümin erkeklere söyle: Gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar. Bu, onlar için daha temizdir. Şüphesiz Allah, onların yaptıklarından haberdardır." (Nûr 24/30)
Mezhepler Arası Görüş Farklılıkları
Tesettür konusunda mezhepler arasında bazı görüş farklılıkları bulunmaktadır. Bu farklılıklar, özellikle kadınların avret yerleri ve örtünme şekilleri ile ilgilidir.
Hanefî Mezhebi
Hanefî mezhebine göre, kadınların avret yeri, yüz, eller ve ayaklar hariç bütün vücuttur. Bu bölgelerin örtülmesi farzdır. Yüz ve ellerin örtülmesi ise farz değildir, ancak fitneye sebep olacaksa örtülmesi müstehap kabul edilir. Ayrıca örtünün şeffaf olmaması, bol ve vücut hatlarını belli etmemesi gerekir.
Şâfiî Mezhebi
Şâfiî mezhebine göre, kadınların avret yeri, yüz ve eller hariç bütün vücuttur. Ancak bazı Şâfiî âlimleri, ellerin de avret sayılması gerektiğini belirtmişlerdir. Şâfiî mezhebinde, örtünün şeffaf olmaması ve vücut hatlarını belli etmemesi şartları da aranır.
Hanbelî Mezhebi
Hanbelî mezhebine göre, kadınların avret yeri, yüz ve eller dahil bütün vücuttur. Bu nedenle, kadınların yüzlerini de örtmeleri gerekir. Ancak bazı Hanbelî âlimleri, yüzün avret olmadığını belirtmişlerdir. Hanbelî mezhebinde de örtünün şeffaf olmaması ve vücut hatlarını belli etmemesi şartları aranır.
Mâlikî Mezhebi
Mâlikî mezhebine göre, kadınların avret yeri, yüz ve eller hariç bütün vücuttur. Ancak bazı Mâlikî âlimleri, ellerin de avret sayılması gerektiğini belirtmişlerdir. Mâlikî mezhebinde de örtünün şeffaf olmaması ve vücut hatlarını belli etmemesi şartları aranır.
Günümüzde Tesettürün Uygulanması
Günümüzde tesettür, farklı kültür ve coğrafyalarda çeşitli şekillerde uygulanmaktadır. Modern yaşamın getirdiği zorluklar ve toplumsal değişimler, tesettürün uygulanma biçimlerini de etkilemiştir. Ancak İslâm'ın temel prensipleri çerçevesinde tesettürün korunması ve yaşatılması büyük önem taşımaktadır.
Tesettür ve Moda
Günümüzde tesettür, moda dünyası ile de iç içe geçmiş durumdadır. Tesettür giyim, farklı renk, desen ve stillerle zenginleştirilerek modern bir görünüm kazanmıştır. Ancak bu durum, tesettürün asıl amacından sapmaması gerektiği konusunda dikkatli olunmasını gerektirir. Tesettür, her şeyden önce bir ibadet ve iffetin korunmasıdır. Bu nedenle, moda uğruna tesettürün şartlarının ihlal edilmemesi gerekir.
Tesettür ve Toplumsal Baskı
Bazı toplumlarda tesettür, sosyal ve kültürel baskılar nedeniyle zorunlu hale getirilebilmektedir. Ancak İslâm'da tesettür, bir ibadet olarak gönüllülük esasına dayanır. Zorla örtünme, İslâm'ın ruhuna aykırıdır. Bu nedenle, tesettürün teşvik edilmesi ve özendirilmesi, ancak zorla dayatılmaması gerekir.
Tesettür ve İş Hayatı
Günümüzde kadınların iş hayatında aktif rol almaları, tesettürün uygulanmasını zorlaştırabilmektedir. Ancak İslâm, kadınların çalışmasına ve toplumsal hayata katılmasına engel değildir. Önemli olan, çalışma ortamlarında tesettürün şartlarına uygun hareket edilmesidir. İş yerlerinde uygun giyim kurallarının benimsenmesi ve tesettürlü kadınların haklarının korunması gerekir.
Sonuç
Tesettür, İslâm dininde hem kadınlar hem de erkekler için farz kılınmış bir ibadettir. Kur'ân-ı Kerîm ve Hz. Peygamber'in (s.a.s.) sünneti ile sabit olan tesettür, iffetin korunması, fitnenin önlenmesi ve toplumsal düzenin sağlanması açısından büyük önem taşır. Mezhepler arasında bazı görüş farklılıkları bulunsa da, genel olarak kadınların yüz, eller ve ayaklar hariç bütün vücutlarını örtmeleri, erkeklerin ise göbek ile diz kapağı arasını örtmeleri farzdır.
Günümüzde tesettür, farklı kültür ve coğrafyalarda çeşitli şekillerde uygulanmaktadır. Modern yaşamın getirdiği zorluklara rağmen, tesettürün asıl amacından sapmadan korunması ve yaşatılması gerekir. Tesettür, sadece bir giyim tarzı değil, aynı zamanda bir ibadet ve iffetin simgesidir. Bu nedenle, Müslümanların tesettür konusunda bilinçli olmaları ve dinî hükümlere uygun hareket etmeleri büyük önem taşımaktadır.
Sonuç olarak, tesettürün İslâm'daki yeri ve önemi göz önünde bulundurularak, bu ibadetin şuurla ve samimiyetle yerine getirilmesi gerekir. Kadın ve erkeklerin iffetlerini korumaları, gözlerini haramdan sakınmaları ve toplumsal düzenin sağlanmasına katkıda bulunmaları, İslâm'ın temel prensipleri arasındadır. Tesettür, bu prensiplerin en önemli göstergelerinden biridir ve Müslümanlar için bir şeref ve onur vesilesidir.