Aile İçi Şiddet ve İslâm

Aile İçi Şiddet ve İslâm

Aile, İslâm’ın temel yapı taşlarından biridir ve toplumun huzuru, ailenin huzuruna bağlıdır. Kur’ân-ı Kerîm ve Sünnet, aile içindeki ilişkilerin sevgi, merhamet ve adalet üzerine kurulmasını emreder. Ne var ki, günümüzde aile içi şiddet, toplumların karşı karşıya kaldığı ciddi sorunlardan biri haline gelmiştir. İslâm, şiddeti her türlüsünü yasaklamış ve özellikle aile içindeki şiddetin önlenmesi için bir dizi hüküm koymuştur. Bu makalede, aile içi şiddetin İslâm’daki yeri, hükümleri, mezheplerin görüşleri ve günümüzdeki uygulamaları ele alınacaktır.

Aile İçi Şiddetin Tanımı ve İslâm’daki Yeri

Aile içi şiddet, aile üyelerinden birinin diğerine fiziksel, psikolojik, ekonomik veya cinsel zarar vermesi olarak tanımlanır. İslâm, aile içindeki ilişkilerin karşılıklı saygı, sevgi ve merhamet çerçevesinde sürdürülmesini emreder. Yüce Allah, Kur’ân-ı Kerîm’de eşler arasındaki ilişkiyi şöyle tarif eder:

"Kaynaşmanız için size kendi cinsinizden eşler yaratıp aranızda sevgi ve merhamet var etmesi de O’nun delillerindendir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibretler vardır." (Rûm, 21)

Peygamber Efendimiz (s.a.s.) de aile içindeki şiddetin her türlüsünü yasaklamış ve eşler arasında hoşgörü ve sabrın önemine dikkat çekmiştir. Bir hadis-i şerifte şöyle buyurulur:

"Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır. Ben de aileme karşı en hayırlı olanınızım." (Tirmizî, "Rada", 11)

İslâm, aile içi şiddeti sadece yasaklamakla kalmaz, aynı zamanda şiddete maruz kalan kişilerin haklarını koruyacak mekanizmalar da sunar. Bu bağlamda, şiddetin her türlüsü, İslâm’ın temel ilkelerine aykırıdır ve günah sayılır.

Aile İçi Şiddetin Hükümleri

1. Fiziksel Şiddet

Fiziksel şiddet, aile üyelerinden birinin diğerine fiziksel zarar vermesi anlamına gelir. İslâm, fiziksel şiddeti kesin bir dille yasaklamıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyurulur:

"Erkekler, kadınların koruyup kollayıcılarıdır. Çünkü Allah, insanların kimini kiminden üstün kılmıştır. Bir de erkekler kendi mallarından harcamaktadırlar. İyi kadınlar, itaatkârdırlar. Allah’ın koruması sayesinde onlar da gizli olanı korurlar. Serkeşlik etmelerinden endişe ettiğiniz kadınlara öğüt verin, onları yataklarında yalnız bırakın ve onları dövün. Eğer size itaat ederlerse artık onlara karşı başka bir yol aramayın. Şüphesiz Allah yücedir, büyüktür." (Nisâ, 34)

Bu ayet, bazı çevreler tarafından yanlış yorumlanarak erkeklere eşlerini dövme hakkı verildiği şeklinde anlaşılmıştır. Oysa bu ayet, son derece sınırlı ve istisnai bir durum için geçerlidir. Ayetin devamında, eşlerin itaat etmesi halinde şiddete başvurulmaması emredilir. Ayrıca, Peygamber Efendimiz (s.a.s.) bu ayetin uygulanmasını son derece sınırlandırmış ve şiddetin asla hoş görülmediğini belirtmiştir. Bir hadis-i şerifte şöyle buyurulur:

"Kadınlarınızı dövmeyin. Çünkü sizden biriniz gün boyu oruç tutsa ve gece boyu namaz kılsa, sonra da hanımına vurursa, bu ameli ona fayda vermez." (Ebû Dâvûd, "Nikâh", 42)

Hanefî mezhebine göre, eşe karşı fiziksel şiddet, ancak son çare olarak ve hafif bir şekilde uygulanabilir. Ancak bu durumda bile, şiddetin iz bırakmaması ve eşin onurunu zedelememesi gerekir. Diğer mezhepler ise, bu ayetin sadece öğüt ve yatakta yalnız bırakma ile sınırlı olduğunu savunur. Şâfiî ve Mâlikî mezheplerine göre, eşe karşı şiddet uygulamak caiz değildir.

2. Psikolojik Şiddet

Psikolojik şiddet, sözlü taciz, tehdit, aşağılama, küçümseme gibi davranışlarla kişinin ruh sağlığını zedelemektir. İslâm, insan onuruna büyük önem verir ve psikolojik şiddeti de yasaklar. Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyurulur:

"Ey iman edenler! Bir topluluk diğer bir topluluğu alaya almasın. Belki de onlar, kendilerinden daha iyidirler. Kadınlar da kadınları alaya almasın. Belki onlar kendilerinden daha iyidirler. Kendi kendinizi ayıplamayın, birbirinizi kötü lakaplarla çağırmayın. İmandan sonra fasıklık ne kötü bir isimdir! Kim de tövbe etmezse, işte onlar zalimlerdir." (Hucurât, 11)

Peygamber Efendimiz (s.a.s.) de sözlü şiddetin zararlarına dikkat çekmiş ve müminlerin birbirlerine iyi davranmalarını emretmiştir. Bir hadis-i şerifte şöyle buyurulur:

"Mümin, insanların elinden ve dilinden emin olduğu kimsedir." (Tirmizî, "İman", 12)

Hanefî mezhebine göre, psikolojik şiddet de fiziksel şiddet gibi haramdır ve günah sayılır. Eşlerin birbirlerine karşı nazik ve saygılı olmaları farzdır. Psikolojik şiddet uygulayan kişi, günahkâr olur ve tövbe etmesi gerekir.

3. Ekonomik Şiddet

Ekonomik şiddet, aile üyelerinden birinin diğerinin ekonomik haklarını gasp etmesi veya ekonomik bağımsızlığını kısıtlamasıdır. İslâm, ekonomik hakların korunmasına büyük önem verir. Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyurulur:

"Erkeklerin kadınlar üzerinde hakları olduğu gibi, kadınların da erkekler üzerinde hakları vardır. Ancak erkeklerin, kadınlar üzerinde bir derece farkı vardır. Allah azîzdir, hakîmdir." (Bakara, 216)

Peygamber Efendimiz (s.a.s.) de kadınların ekonomik haklarını korumuş ve erkeklerin eşlerine nafaka vermelerini emretmiştir. Bir hadis-i şerifte şöyle buyurulur:

"Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır. Ben de aileme karşı en hayırlı olanınızım. Kadınlara ancak kerîm olanlar ikram eder, onları ancak kötü olanlar horlar." (Tirmizî, "Rada", 11)

Hanefî mezhebine göre, erkek, eşinin nafakasını karşılamakla yükümlüdür. Eşinin ekonomik haklarını gasp eden veya onu ekonomik olarak baskı altına alan kişi, günah işlemiş olur. Kadın da kendi mal varlığını dilediği gibi kullanma hakkına sahiptir.

Mezhep Görüşleri

Aile içi şiddet konusunda mezhepler arasında bazı farklılıklar bulunmaktadır. Bu farklılıklar, özellikle Nisâ Suresi 34. ayetin yorumundan kaynaklanır.

1. Hanefî Mezhebi

Hanefî mezhebine göre, eşe karşı şiddet, son çare olarak ve hafif bir şekilde uygulanabilir. Ancak bu durumda bile, şiddetin iz bırakmaması ve eşin onurunu zedelememesi gerekir. Hanefî âlimleri, şiddetin ancak eşin açıkça isyan etmesi ve öğüt ile yatakta yalnız bırakmanın fayda vermemesi halinde caiz olduğunu belirtirler. Ancak bu durumda bile, şiddetin asla ağır olmaması ve eşin bedenine zarar vermemesi gerekir.

2. Şâfiî ve Mâlikî Mezhepleri

Şâfiî ve Mâlikî mezheplerine göre, eşe karşı şiddet uygulamak caiz değildir. Bu mezhepler, Nisâ Suresi 34. ayette geçen "dövün" emrini, sembolik bir uyarı olarak yorumlarlar. Onlara göre, bu ayet, eşe karşı şiddet uygulanmasını değil, son çare olarak yatakta yalnız bırakmayı emreder. Şâfiî âlimlerinden İmam Nevevî, bu ayetin tefsirinde şöyle der: "Bu ayet, eşe karşı şiddet uygulanmasını değil, son çare olarak yatakta yalnız bırakmayı emreder. Şiddet, ancak eşin açıkça isyan etmesi ve diğer yolların fayda vermemesi halinde caiz olabilir, ancak bu durumda bile şiddetin hafif olması gerekir."

3. Hanbelî Mezhebi

Hanbelî mezhebine göre, eşe karşı şiddet, ancak son çare olarak ve hafif bir şekilde uygulanabilir. Ancak bu durumda bile, şiddetin eşin bedenine zarar vermemesi ve iz bırakmaması gerekir. Hanbelî âlimleri, şiddetin ancak eşin açıkça isyan etmesi ve öğüt ile yatakta yalnız bırakmanın fayda vermemesi halinde caiz olduğunu belirtirler.

Günümüzde Aile İçi Şiddet ve İslâm

Günümüzde aile içi şiddet, dünya genelinde ciddi bir sorun haline gelmiştir. İslâm ülkelerinde de bu sorunla karşılaşılmakta ve bu durum, İslâm’ın şiddeti teşvik ettiği şeklinde yanlış anlaşılmalara yol açmaktadır. Oysa İslâm, şiddeti her türlüsünü yasaklamış ve aile içindeki ilişkilerin sevgi, merhamet ve adalet üzerine kurulmasını emretmiştir.

Aile içi şiddetle mücadelede İslâm’ın sunduğu çözümler şunlardır:

• Eğitim ve Bilinçlendirme: Aile içi ilişkilerin İslâm’a uygun şekilde yürütülmesi için eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yapılmalıdır. Camilerde, okullarda ve medyada, aile içi şiddetin haram olduğu ve İslâm’ın aile içi ilişkilere verdiği önem vurgulanmalıdır.
• Danışmanlık ve Rehberlik: Aile içi şiddet yaşayan kişilere, psikolojik ve hukuki danışmanlık hizmetleri sunulmalıdır. İslâm, şiddete maruz kalan kişilerin haklarını koruyacak mekanizmalar sunar ve bu mekanizmaların etkin bir şekilde kullanılması gerekir.
• Hukuki Tedbirler: Aile içi şiddet vakalarında, devletin ve toplumun alacağı hukuki tedbirler önemlidir. İslâm, şiddete maruz kalan kişilerin haklarını korumak için boşanma, nafaka ve velayet gibi hukuki yollara başvurmalarına izin verir.
• Toplumsal Destek: Aile içi şiddet yaşayan kişilere, toplumsal destek sağlanmalıdır. Aile büyükleri, komşular ve sivil toplum kuruluşları, şiddete maruz kalan kişilere yardım eli uzatmalıdır.

Günümüzde, İslâm ülkelerinde aile içi şiddetle mücadele için çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Ancak bu çalışmaların daha etkin hale getirilmesi ve İslâm’ın aile içi ilişkilere verdiği önemin toplum tarafından daha iyi anlaşılması gerekmektedir.

Sonuç

Aile içi şiddet, İslâm’ın temel ilkelerine aykırıdır ve haram kılınmıştır. Kur’ân-ı Kerîm ve Sünnet, aile içindeki ilişkilerin sevgi, merhamet ve adalet üzerine kurulmasını emreder. Fiziksel, psikolojik ve ekonomik şiddet, İslâm’da yasaklanmış ve günah sayılmıştır. Mezhepler arasında, şiddetin sınırları konusunda bazı farklılıklar bulunsa da, genel olarak şiddetin her türlüsü hoş görülmemiştir.

Günümüzde aile içi şiddetle mücadelede, İslâm’ın sunduğu çözümler dikkate alınmalı ve bu çözümler etkin bir şekilde uygulanmalıdır. Eğitim, danışmanlık, hukuki tedbirler ve toplumsal destek, aile içi şiddetin önlenmesinde önemli rol oynar. İslâm’ın aile içi ilişkilere verdiği önemin toplum tarafından daha iyi anlaşılması ve yaşanması, ailelerin huzur ve mutluluğu için gereklidir.

Sonuç olarak, aile içi şiddet, İslâm’ın kabul etmediği bir davranıştır ve müminler, aile içindeki ilişkilerini sevgi, merhamet ve adalet çerçevesinde sürdürmelidirler. Şiddete maruz kalan kişiler, haklarını aramalı ve İslâm’ın sunduğu çözümlerden yararlanmalıdırlar.