Zümrüt Pırlanta Gibi Eşyaların Zekâtı
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Allah'a (c.c.) hamd ve Resulü’ne (s.a.v.) salât eder, siz değerli Hocamızın ellerinden hürmet ve saygı ile öperim. Çalışmalarınızın devamını Rabbimizden niyaz ederim. Allah (c.c.) sizden razı olsun. Derslerinizden çok şeyler öğrendik hamdolsun. Hocam İlmihal kitaplarında Zekâtı verilecek mallar bölümünde, zümrüt, inci, elmas, pırlanta vs. değerli taşlardan zekât alınamayacağı yazıyor. Bu konu bir türlü benim aklıma yatmıyor. Nasıl olur da ticaret mallarından, tarım mallarından, hayvancılıktan, madenlerden, altın ve gümüşten zekât alınır da bunlardan alınmaz? Elmas, pırlanta alacak kadar zengin bir insan nasıl Zekât' tan muaf olur? Niyetim Mutezili bir yaklaşımla her şeyi akıl süzgecinden geçirip kafama yatanları kabul diğerlerini reddetmek değil, İbrahim (a.s.) gibi mutmain olmak. Allah (c.c.) bizleri bağışlasın. Bu konuda beni aydınlatırsanız sevinirim hocam. Dualarınızda bizleri de anmanız dileklerimle. Allah (c.c.) sizleri cennette Peygamberlerle, sıddıklarla şehitlerle komşu kılsın. Bizleri de şefaatlerine nail eylesin inşallah. Allah'a emanet olun."
Açıklama
Zekât, İslam'da malın belirli türlerinden ve miktarından alınan bir ibadettir. Değerli taşlar (zümrüt, pırlanta, elmas, inci vb.) zekâtın konusu olup olmadığı konusunda İslam alimleri arasında farklılıklar vardır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, değerli taşlar kişisel süs eşyası olarak kullanılıyorsa zekât farz değildir. Ancak ticaret amacıyla bulunduruluyorsa, yani alım-satım için elde tutuluyorsa, bunlar ticaret malı sayılır ve zekât vermek gerekir.
Deliller
Zekâtın farz olduğu mallar Kur'an ve hadislerde belirtilmiştir. Kur'an'da altın ve gümüşten zekâtın farz olduğu açıkça belirtilmiştir:
“Altın, gümüş, ticaret malları ve tarım ürünlerinden zekât alın.” (Kaynak: Tevbe, 9/34)
Hz. Peygamber (s.a.v.) de altın ve gümüşten zekât alınmasını emretmiştir. Ancak değerli taşlar konusunda açık bir ayet veya sahih hadis bulunmamaktadır.
Detaylı Açıklama
Hanefi mezhebi, değerli taşları kişisel ziynet olarak kabul eder ve bunlardan zekât alınmaz. Çünkü zekât, malın üretim ve ticaret amacıyla elde tutulması durumunda farz olur. Değerli taşlar genellikle süs eşyasıdır ve kişisel kullanımda zekât yükümlülüğü doğurmaz. Ancak bu taşlar ticaret malı olarak elde bulunduruluyorsa, yani alım satım amacıyla ise zekât vermek gerekir. Bu, ticaret mallarının zekâtına girer.
Bu durum, altın ve gümüş gibi paraya çevrilebilen değerli metallerle kıyaslandığında, değerli taşların genellikle kişisel kullanımda olması nedeniyle farklılık gösterir. Ancak günümüzde pırlanta ve benzeri taşlar yüksek değerli yatırım ve ticaret aracı haline geldiği için, ticaret amacıyla elde tutulanlar zekâta tabidir.
Bu konuda İslam hukukunda "malın mahiyeti ve kullanım amacı" önemlidir. Kişisel ziynet olarak kullanılan taşlar zekâta tabi olmaz, ancak ticaret malı ise zekât vermek gerekir. Bu, Hanefi fıkhında "malın zekât nisabına ulaşması ve zekâtın farz olduğu mallardan olması" şartına uygundur.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer görüşler mevcuttur. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de değerli taşlar kişisel süs eşyası olarak kullanılıyorsa zekât verilmez. Ancak ticaret malı olarak elde tutuluyorsa zekât farz olur. Malikî mezhebinde ise bazı alimler değerli taşların ticaret malı olarak zekâta tabi olduğunu belirtmiştir.
Sonuç
Değerli taşlar kişisel süs eşyası olarak kullanılıyorsa Hanefi mezhebine göre zekât verilmez. Ancak ticaret amacıyla elde tutuluyorsa zekât vermek gerekir. Bu konuda niyet ve malın mahiyeti önemlidir. Allah (c.c.) bizleri doğru yolda sabit kılsın.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
