Süt bankacılığı açısından yaşanmış bir örnek
Sorunun Detayı
"Selamün aleyküm Sayın Hocam,Benim iki sorum olacak anne sütü ile igili. Benim bebeğim 5,5 aylık 665 gr olarak, benim rahatsızlığım ve bebeğimin beslenememesi sebebiyle erken dünyaya geldi. Doktorlar %50 yaşama şansı verdikleri halde elhamdülillah sağlıklı. Ancak çok küçük olduğu için yoğun bakım ünitesinde 77 gün kalması gerekti. Hastanede kaldığı günlerde, her gün anne sütü götürdük kızıma. Anne sütünü tek kullanımlık saklama poşetlerine koyarak, isim tarih ve sütün sağıldığı saat yazılarak hastanedeki bebeğimizle ilgilenen hemşiremizin kendisine teslim ediyorduk. Kuvözlerde kalan bebeklerin hemşireleri belirli aralıklarla değişiyor ve bir hemşireye yatan bebek sayısına göre değişmek kaydıyla ortalama 4-5 bebek düşüyordu. Beni rahatsız eden ve kafama takılan konu ise; ben bebeğim dünya geldiği günden beri bol bol süt taşıdım hastaneye. Elhamdülillah rızkı veren Rabbim eksik etmedi. doktora ne kadar verildiğini sorduğumda 1 ml demişti ve ben 100 ml, bazen de bir paket dondurulmuş ve bir pakette taze olmak üzere yaklaşık 200 ml süt götürüyordum. 1-2 sefer arandık hemşire tarafından ve sütünüz bitti, süt getirin tarzında ve o gün dahil 1 gün bile aksamadığımız halde. Götürüp tekrar gittiğimde sordum ben çok süt getiriyorum nereye gidiyor bu sütler?
Buzluğa bakmamıştım kusura bakmayın dedi. Ben tatmin olmadım. Acaba döküyorlar mı, ya da daha vahim olanı başka bebeğe mi veriyorlar? Sadece benim değil diğer annelerinde aynı sorunu vardı. Bizim gibi prematüre bebek anneleri bazı sebeplerden, belki de yaşamayacağı düşüncesiyle bebeklerini hiç görmeye gelmiyorlar ve sütte getirmiyorlardı. Sütleri olmayan annelerde vardı tabii. Bebeğim biraz büyüyünce bebeğimi emzirmek için yoğun bakım ünitesine giriyordum. 1 ayda böyle devam etti. Orada karşılaştığım bir başka olay beni iyice şüpheye düşürdü. Bebeğim için benim sütümden hazırlanmış içine ilaçları karıştırılmış biberon bana veriliyor ben de kızıma içiriyordum. Hemşire hazırlamak için gitti. Sorduğumda hazırladığını ama şimdi bulamadığını söyledi ve yenisini hazırlayıp getirdi.
Benim kızım için götürmüş olduğum sütü diğer bebeklere de vermiş olma ihtimalleri var. Ben şimdi ne yapmalıyım? Hangi bebeğe verildiğini bilmem de mümkün değil. Nasıl bir yol izlemem gerekiyor? Oradaki bebekler isimle değil de soyismi ile çağırılıyor. Aklımda kalanlar var. Onları yazsam ve belki ben yaşamam (Allah kızıma hayırlı ve rızasına uygun bir ömür nasip etsin), eşime aileme de tembihlerde bulunsam. Kızım büyüdüğünde kendi yaşıtları ve belirtmiş olduğum soyisimlerine dikkat etmeye çalışsa. Başka bir şey aklıma gelmiyor. Uygulanabilir mi onu da bilemiyorum. Süt kardeşi ile evlilik konusu çok vahim şey. Sizden bana yol göstermenizi rica ediyorum.
İkinci sorum da Ramazan ayı yaklaşıyor. Kızım 15 aylık oldu ama büyüme ve gelişmesi 3 ay geriden geliyor. Anne sütü yanında başka gıdalarda veriyorum.Ama geceleri sadece benden besleniyor. Geçen sene ramazan ayında oruç tutamamıştım. Bu sene çok tutmak istiyorum. Ama eşim sütün azalır ya da kesilirse diyor? Bu konuda da bilgi verebilirseniz çok sevinirim. Allah'a emanet olun."
Açıklama
Anne sütü, bebeklerin sağlıklı gelişimi için en değerli besindir. Süt bankacılığı ise annelerin fazla sütlerini ihtiyaç sahibi bebeklere ulaştırma sistemidir. Ancak bu konuda İslami açıdan süt kardeşliği ve sütlerin kullanımı hassasiyet gerektirir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir bebeğe verilen anne sütü, o bebekle süt kardeşliği (radâ) oluşturur ve bu kardeşlik evlilik yasağına sebep olur. Sütlerin karışması veya başka bebeklere verilmesi durumunda, süt kardeşliği ilişkisi belirsizleşir ve bu da evlilik açısından sakıncalar doğurabilir. Bu nedenle sütlerin takibi ve kimliklendirilmesi önemlidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de süt kardeşliği ile ilgili ayetler bulunmaktadır:
"Ve süt kardeşleriniz (arasında) evlenmeniz size haram kılındı..." (Nisa, 4/23)
Hz. Peygamber (sav) de süt kardeşliği ile ilgili hadislerde bu hususa dikkat çekmiştir:
"Süt emen çocuk, süt veren kadının çocuğuna süt kardeştir." (Buhari, Nikah, 55)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, prematüre bebeklerin yoğun bakımda süt ihtiyacı çok hassastır. Sütlerin başka bebeklere verilmesi veya karışması, süt kardeşliği açısından ciddi sorunlar doğurabilir. Hastanelerde sütlerin takibi için genellikle barkodlu sistemler veya isimlendirme yapılır. Ancak sizin yaşadığınız gibi belirsizlikler varsa, bu durumu hastane yönetimi ve doktorlarla açıkça paylaşmanız gerekir. Sütlerin nerede ve nasıl kullanıldığı konusunda şeffaflık talep etmek hakkınızdır.
İslam hukukunda süt kardeşliği evlilik yasağına sebep olduğundan, sütlerin başka bebeklere verilmesi durumunda hangi bebeklerin süt kardeşi olduğu bilinmelidir. Bebeğinizin süt kardeşlerini tespit etmek için hastane kayıtlarını ve sütlerin dağıtımını takip etmek önemlidir. Aile içinde bu konuda dikkatli olunmalı, çocuklar büyüdüğünde süt kardeşlik ilişkisi olanlarla evlilikten kaçınmaları öğretilmelidir.
Ramazan orucu konusunda ise, 15 aylık bebeğinize anne sütü vermeniz devam ediyorsa, oruç tutmanızda sakınca yoktur. Hanefi mezhebine göre, emziren annenin oruç tutması caizdir ve sütü kesilmez. Ancak annenin sağlığı ve süt miktarı açısından zorlanıyorsa, oruç tutmamak veya kaza etmek mümkündür. Peygamber Efendimiz (sav) "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız" buyurmuştur.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de süt kardeşliği evlilik yasağına sebep olur ve sütlerin karışmaması önemlidir. Maliki mezhebinde ise süt kardeşliği için süt miktarının belirli bir miktar olması şarttır (genellikle 5 defa emme). Bu nedenle sütlerin takibi ve miktarının bilinmesi önemlidir.
Sonuç
Hastane ile iletişime geçip sütlerin takibi ve dağıtımı konusunda net bilgi talep edin. Bebeğinizin süt kardeşlerini öğrenmeye çalışın ve aile içinde bu konuda bilinç oluşturun. Ramazan orucunu sağlık durumunuza göre tutabilirsiniz, zorlanırsanız kaza etmek mümkündür. Allah bebeğinize şifa ve hayırlı ömür versin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.