Para Göndermeği İçin Evlatlıktan Reddeden Baba
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Annem ve babam ben 3 ya da 4 yaşında iken ayrılmışlar. Beni 6 yaşına kadar babaannem büyütmüş. Sonrasında 1,5 yıl babamla beraber kalmışım. Bakamadığı için beni 14 yaşıma kadar halam büyüttü. Tekrar babamın yanına geldim. Bu arada babam ikinci evliliği yapar. Gece eve alkollü gelen babamdan çok dayak yedim. Bana bıçak bile fırlattı. Dayanamayıp annemin yanına kaçtım. Her defasında beni geri getirdi. 3. defa kaçışımda geri getirmedi. Bana çok fazla babalık yapmadı. Ben ona ne kadar evlatlık yaptım bilmiyorum. Annem 2006 yılında vefat etti. Vefatından 1 ay sonra Hakkâri’de Uzman Çvş. olarak göreve başladım. Babam yıllar sonra beni aradı. Sonrasında benden devamlı olarak para istedi. Ben de kendisine uzmanlığı bırakacağımı ve kendisine para yardımı yapamayacağımı bildirdim. Çünkü evleneceğim zaman bana maddi olarak yardım edecek kimse yoktu. Birikim yapmak zorundaydım o ise parayı bir an önce emekli olmak için istiyordu. Para yardımı yapmadığım için beni evlatlıktan reddetti. Kendi biriktirdiğim para ile evlendim. Amca, dayı ve diğer akrabalarım kendi imkânları doğrultusunda düğün sebebiyle yanımda oldular. Beni evlatlıktan reddeden bir babaya karşı nasıl bir sorumluluğum var? Ne yapmam gerekiyor?"
Açıklama
Değerli Müslüman, babanın evlatlıktan reddetmesi ve maddi yardım talebi gibi aile içi sorunlar, İslam hukukunda hassasiyetle ele alınan konulardandır. Bu tür durumlarda hem Kur'an-ı Kerim ve hadisler hem de mezhep hükümleri ışığında sorumluluklar ve haklar belirlenir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir babanın evladını evlatlıktan reddetme hakkı yoktur; evlatlık reddi İslam hukukunda geçerli bir kavram değildir. Evladına karşı sorumlulukları devam eder. Ancak evladın da babasına karşı sorumlulukları, babanın davranışlarına ve durumuna göre değişebilir. Maddi yardım konusunda ise zorunlu ihtiyaçlar ve imkânlar göz önünde bulundurulur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ebeveynlere karşı iyi davranmanın önemi vurgulanır:
"Rabbin, sadece O'na ibadet etmenizi ve anne-babaya iyilik yapmanızı emretti." (Lokman, 31/14)
Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Anne-babaya iyilik etmek cennete giden yolların en hayırlısıdır." (Buhari, Edeb 27)
Evlatlık reddi konusunda ise İslam'da böyle bir uygulama yoktur; evlatlık kabul edilen çocukla kan bağı gibi hak ve sorumluluklar devam eder (Bakara, 2/233).
Detaylı Açıklama
Babanızın evlatlıktan reddetme ifadesi, İslam hukukunda geçerli bir kavram değildir. Kanuni olarak da evlatlık reddi mümkün değildir. Babalar çocuklarına karşı nafaka ve bakım yükümlülüğüne sahiptir. Ancak sizin durumunuzda babanızın size karşı sorumluluğunu yerine getirmemesi ve kötü muamelesi söz konusu olmuştur. Bu durumda, siz de kendinizi koruma hakkına sahipsiniz. Maddi yardım talebine gelince, İslam'da zorunlu ihtiyaçlar ve imkânlar dikkate alınır. Zorunlu ihtiyaçlar dışında yardım yapmak sevap olsa da, zorunlu değildir. Sizin maddi durumunuz ve babanızın davranışları göz önüne alındığında, zorunlu bir yardım yükümlülüğünüz bulunmamaktadır.
Aile içi şiddet ve kötü muamele durumlarında, kişinin kendisini koruması, gerektiğinde yetkili mercilere başvurması İslam'ın adalet ve merhamet prensipleriyle uyumludur. Ayrıca, evlenirken ve hayatınızı kurarken kendi birikiminizle hareket etmeniz, İslam'ın teşvik ettiği sorumluluk sahibi bir davranıştır.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de evlatlıktan reddetme gibi bir uygulama yoktur. Ancak bazı durumlarda aile içi sorumlulukların yerine getirilmemesi halinde, evlatların babaya karşı sorumluluklarının hafifleyebileceği görüşleri mevcuttur. Yine de maddi yardım konusunda zorunluluk, kişinin imkân ve durumuna göre değerlendirilir.
Sonuç
Babanızın sizi evlatlıktan reddetmesi İslam hukukunda geçerli değildir ve sizin ona karşı sorumluluğunuz, onun davranışlarına göre şekillenir. Maddi yardım yapmanız zorunlu değildir, özellikle kötü muamele görmüşseniz. Kendi hayatınızı kurarken sorumluluk sahibi olmanız ve hakkınızı korumanız önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
