Doktorun Hastalarını Yönlendirmesi Ve Komisyon Alması
Sorunun Detayı
"Saygıdeğer hocam; devlet hastanesinde çalışan bir doktor, başka bir doktora veya özel bir merkeze, örneğin; bir diyaliz hastasını özel bir diyaliz merkezine gönderecek diyelim.(Bu hasta, gerçekten diyalize girmeli ve evi de o özel merkezin yakınında) Daha önceden o merkezin sahibi ile aralarında anlaşsalar, deseler ki, sen bana ayda şu kadar hasta yollarsan ve bu hastaların sorunları olduğunda ilgilenirsen ben de sana şu kadar para veririm diye, bu doktorun aldığı komisyon ücreti caiz olur mu? Not olarak söyleyeyim: Bu doktor göndereceği hasta ile göndermeden önce ilgilenmiş, hastanede tedavisini, raporlarını vs düzenlemiş, ona emek harcamıştır ve daha sonra da tekrar o hasta o hastaneye geldiğinde yine onunla ilgilenecektir. Saygılarımla"
Açıklama
Doktorun hastalarını başka bir doktora veya özel bir sağlık merkezine yönlendirmesi, tıbbi bir hizmetin devamı açısından önemli olabilir. Ancak bu yönlendirme karşılığında maddi bir komisyon alınması İslam hukukunda ayrı bir değerlendirmeyi gerektirir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, doktorun hastalarını başka bir sağlık kuruluşuna yönlendirmesi doğal ve meşru bir durumdur. Ancak, bu yönlendirme karşılığında önceden anlaşarak komisyon veya rüşvet şeklinde para alması caiz değildir. Çünkü bu, haksız kazanç ve rüşvet kapsamına girer.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de rüşvet ve haksız kazanç kesin olarak yasaklanmıştır:
"Allah, rüşveti (haram kılmıştır)." (Kur'an, En'am, 6/135)
"Ey iman edenler! Hakkı batılla karıştıran ve haksız yere rüşvet alan kimseler, ancak cehennemliktirler; onlar orada ebedi kalacaklardır." (Kur'an, Bakara, 2/188)
Hz. Peygamber (s.a.v) de adaletli ve hakkaniyetli davranmayı emretmiştir. Haksız kazanç ve menfaat temin etmekten sakınmak gerekir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, doktorun hastasını yönlendirmesi, hastanın sağlık durumuna göre en uygun tedaviyi alması için yapılmalıdır. Eğer hasta gerçekten diyalize ihtiyaç duyuyorsa ve özel merkezin konumu hastaya uygunsa, yönlendirme tıbbi bir zorunluluktur. Ancak doktorun bu yönlendirmeden dolayı para alması, yani komisyon alması, İslam hukukunda rüşvet ve haksız kazanç olarak değerlendirilir ve caiz değildir.
Doktorun hastaya emek vermesi, rapor düzenlemesi ve tedavi sürecini takip etmesi onun mesleki sorumluluğudur ve bu hizmet karşılığında hastadan veya kurumdan yasal olarak belirlenmiş ücret alması mümkündür. Ancak hastayı yönlendirme karşılığında başka bir merkezden para almak, hastanın menfaatini değil, doktorun maddi çıkarını ön plana çıkarır ki bu İslam ahlakına aykırıdır.
Günümüzde sağlık hizmetlerinde etik kurallar ve mevzuatlar da bu tür komisyon anlaşmalarını yasaklamaktadır. Doktorlar, hastalarının menfaatini gözetmeli ve maddi çıkar ilişkilerine girmemelidir. Bu durum hem hastanın hakkını korur hem de mesleğin itibarını zedelemez.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde rüşvet ve haksız kazancı haram kabul eder. Bazı çağdaş İslam alimleri, doktorun yasal ve etik sınırlar içinde aldığı ücretlerin caiz olduğunu, ancak hastayı yönlendirme karşılığında komisyon almanın caiz olmadığını vurgular.
Sonuç
Sonuç olarak, doktorun hastasını yönlendirmesi doğal ve gereklidir; fakat bu yönlendirme karşılığında komisyon almak İslam’a göre caiz değildir. Doktorlar, hastalarının menfaatini ön planda tutmalı, maddi çıkar ilişkilerinden kaçınmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
