Dava açmadan bir hakem belirleyerek işlerimizi çözmemiz doğru olur mu?
Sorunun Detayı
"Bir ticari ortaklık yaptık. Maalesef işler umduğumuz gibi gitmedi. İki ortak da gidişattan memnun değiliz. Ayrılmaya karar verdik ama mahkemesiz ayrılmamız da zor olacak zannediyoruz. Çok girdili işlerimiz oldu. Devletin mahkemesine gitmeyi düşünüyorduk. Son virüs olayından sonra mahkemelerde belki beş yıl sürer davamız diye biz bir hakem tayin edelim, o bizi sulh etsin dedik. Böyle yapmamız dinen doğru olur mu, o kişi birimizin hakkını ezecek olsa öbürü haram yemiş olur mu? "
Açıklama
İslam hukukunda hak ve adaletin korunması çok önemlidir. Taraflar arasında anlaşmazlık çıktığında, mahkemeye gitmeden önce hakem tayin ederek işi sulh yoluyla çözmek mümkündür ve teşvik edilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, tarafların aralarındaki anlaşmazlığı mahkeme dışı bir hakem vasıtasıyla çözmeleri caiz ve hatta teşvik edilen bir durumdur. Ancak hakem tayin edilirken adaletli, güvenilir ve hakkı gözeten bir kimse olmasına dikkat edilmelidir. Hakem, bir tarafın hakkını haksız yere gasp ederse, bu durum haram olur ve o kişi sorumludur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de sulh ve arabuluculuk teşvik edilmiştir:
“Eğer iki kişi mü’minler arasında bir anlaşmazlığa düşerse, aralarını düzeltmek için bir hakem birini, diğer hakem diğerini tayin edin. Eğer onlar barış yapmaya razı olurlarsa, Allah onların barışına vesile olur. Şüphesiz Allah, hakkı seven ve bağışlayandır.” (Nisa, 4:35)
“Ve eğer iki grup müminler arasında bir anlaşmazlık olursa, aralarını düzeltin. Eğer biri diğerine karşı haksızlık ederse, o haksızlık eden tarafın hakkını gözetin ve adaletle davranın.” (Hucurat, 49:9)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, ticari ortaklıkta yaşanan anlaşmazlıklarda mahkemeye gitmek uzun sürebilir ve taraflar için yıpratıcı olabilir. Bu nedenle İslam, sulhü ve arabuluculuğu teşvik eder. Hakem tayin etmek, tarafların rızasıyla işi hızlı ve adil şekilde çözebilir. Ancak hakem seçerken onun adaletli, tarafsız ve ehil olması gerekir. Eğer hakem haksızlık yaparsa, bu durum haramdır ve hak yemektir. Bu yüzden hakem tayin ederken güvenilir kişilere başvurulmalı, mümkünse İslam hukukuna uygun hareket eden, dini ve ahlaki sorumluluğunu bilen kimseler tercih edilmelidir.
Mahkeme yoluna başvurmak zorunda kalınırsa da sabırlı olunmalı, ancak sulh yolunu denemek öncelikli olmalıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.v) de “Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız” buyurmuştur, bu da işlerin sulh yoluyla çözülmesini destekler.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer şekilde sulh ve hakem tayini caiz ve teşvik edilir. Hanefi, Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde ortak görüş sulhün öncelikli olduğu yönündedir. Ancak hakemlerin ehil ve adil olması şarttır.
Sonuç
Sonuç olarak, mahkemeye gitmeden önce tarafların rızasıyla adil ve güvenilir bir hakem tayin ederek işlerinizi çözmeniz dinen uygundur ve tavsiye edilir. Ancak hakem haksızlık yaparsa o haram olur ve sorumluluk hakeme aittir. Bu nedenle seçiminize dikkat edin ve sulh yolunu önceliklendirin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
