Borcu, üstüne kar koyarak istemek caiz midir?
جزئیات سؤال
"Ablamdan 9 yıl önce 35.000 dolar aldım. 3 yıl önce istedi parayı istedi ama ödeyemedim. Şimdi ödemek istiyorum. O ise mağdur olduğunu söylüyor; o gün param elimde olsaydı arsa alırdım ve değeri beş yüz bin tl olurdu, diyor ve beş yüz bin tl yani 330.000 dolar istiyor. Hakkını helal etmeyeceğini söylüyor. Benim İslami ölçülerde ne ödemem gerekiyor?"
Açıklama
Borç ilişkilerinde İslam hukuku, adalet ve hakkaniyet esasına dayanır. Borcun üzerine haksız bir kar koymak, yani faiz almak veya borcu katlamak caiz değildir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, borcun üzerine kar koymak, yani borç verenin aldığı miktardan fazlasını istemesi faiz (riba) olarak değerlendirilir ve haramdır. Borç, anlaşılan miktar kadar geri ödenmelidir. Borcun zamanında ödenmemesi durumunda bile, borç miktarı artmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık hükümler vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir; bu yüzden onlar, yaptıklarından dolayı uyarılırlar." (Bakara, 2:275)
"Allah, faizi (riba) haram kılmıştır." (Âl-i İmrân, 3:130)
Hz. Peygamber (sav) de faizle ilgili olarak şöyle buyurmuştur:
"Faiz alıp veren, Allah'a ve Resulüne savaş açmıştır." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, ablanızdan aldığınız 35.000 dolar borcunuzu ödemek istemeniz güzel bir davranıştır. Ancak İslam'da borcun üzerine haksız bir şekilde kar koymak, borcun katlanması veya fazlasını istemek caiz değildir. Ablanızın arsa alıp değerinin artması, sizin borcunuzu artırmaz. Borç, anlaşılan miktar kadar geri ödenmelidir.
Bu durumda, 35.000 dolar borcunuzu mümkün olan en kısa sürede ve eksiksiz olarak ödemeniz gerekir. Ablanızın mağduriyetini gidermek için gönül rızasıyla fazladan bir yardımda bulunabilirsiniz, ancak bu zorunlu değildir ve borcunuzu artırmaz.
İslam, borç ilişkilerinde kolaylık ve merhamet ister. Borçluya ödeme kolaylığı sağlamak, alacaklıya da hakkını helal etmek düşer. Ablanızla bu konuda samimi bir şekilde konuşup, hakkaniyetli bir çözüm bulmanız en hayırlısıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde borcun üzerine kar koymayı caiz görmezler. Ancak bazı durumlarda, ticari borçlarda kar payı almak farklı değerlendirilir. Fakat sizin durumunuzda, kişisel borç ilişkisi olduğu için bu hüküm geçerli değildir.
Sonuç
Borç miktarını olduğu gibi, yani 35.000 dolar olarak ödemelisiniz. Ablanızın mağduriyetini gidermek için gönüllü olarak fazladan bir şey vermeniz caizdir ama zorunlu değildir. Borcun üzerine kar koymak İslam'a göre haramdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
