Babamın cami yaptırma vasiyetini yerine getirmek için nasıl bir yol izlemeliyim?
Question Details
"Hocam babam, üzerine cami yaptırmam için bana bir gayrimenkul emanet etmiş ve bunu vasiyet etmişti. Ben de 2007 yılında bu gayrimenkulü satarak, yönettiğim ve İslami hizmetler noktasında faaliyet gösteren bir vakfın idari kültür merkezi olarak kullanılacak binasının yapımına, bodrum katına mescit yapılması şartıyla bağışladım. Vakıf binasının bodrum katında bir mescit oluşturarak vasiyeti yerine getirdiğimi düşündüm.
Ancak 2018 yılında belediye tarafından alınan kentsel dönüşüm kararıyla vakıf binası yıkıldı. Yeni yapılan binalarda, vakıf merkezi olarak kullanmamız mümkün olmayan 4 daire ve 1 dükkân, mülkiyeti vakfa ait olmak üzere bize tahsis edildi. Aynı yıl vakıf yönetiminden ayrıldım ve yönetimi başka arkadaşlara devrettim. Şu anda vakıf hizmetleri, kiralanan bir binada yürütülüyor.
Vasiyeti tam olarak yerine getiremediğim için vicdan azabı duyuyorum. Yıkılan vakıf binasının yaklaşık dörtte biri benim bağışladığım bedelle inşa edilmişti. Şimdi mülkiyeti vakfa ait olan ve satış yetkisi tarafımda bulunan 4 daire ve 1 dükkânı satarak elde edilen gelirin dörtte birini bir cami inşaatına bağışlamam ve bir kısmını Gazze’ye göndermem caiz olur mu?
Eğer bu mümkün değilse, vasiyeti yerine getirmek adına aynı bedel karşılığında kendime ait başka bir gayrimenkulü satarak, babam adına bir cami yapımına katkıda bulunmam vasiyetin yerine gelmesini sağlar mı?"
Açıklama
Vasiyetle cami yaptırma emanetinin yerine getirilmesi, hem dini hem de hukuki sorumlulukları içerir. Bu tür emanetlerde niyetin tam olarak gerçekleşmesi önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, vasiyet edilen bir hayır işinin (burada cami yaptırma) yerine getirilmesi vaciptir. Vasiyetin tam olarak yerine getirilmediği durumlarda, mümkün olan en yakın şekilde yerine getirilmesi gerekir. Emanet edilen gayrimenkulün satılarak hayır işine harcanması, vasiyetin yerine getirilmesi açısından geçerlidir. Ancak vasiyet sahibinin niyeti ve şartları göz önünde bulundurulmalıdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de vasiyet ve emanete riayet konusu şöyle belirtilir:
"Allah size, emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor." (Nisa, 4/58)
Hz. Peygamber (s.a.v) de emanetin sahibine teslim edilmesini emretmiştir:
"Her emanet sahibine verilmelidir." (Buhari, Emanet, 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, babanızın vasiyeti üzerine size bırakılan gayrimenkulü satıp, vakfın kültür merkezi bodrumunda mescit yapılması şartıyla bağışlamanız, vasiyetin yerine getirilmesi yönünde önemli bir adımdır. Ancak kentsel dönüşüm nedeniyle bu yapı yıkılmış ve yerine geçen taşınmazlar vakfa tahsis edilmiştir. Siz vakıf yönetiminden ayrıldığınız için doğrudan satış yetkiniz bulunuyorsa, bu taşınmazları satıp elde edilen gelirle cami inşaatına katkıda bulunmanız, vasiyetin amacına uygun olacaktır.
Gelirin bir kısmını Gazze gibi ihtiyaç sahibi Müslümanlara yardım olarak göndermek ise, vasiyetin ana amacına zarar vermediği sürece caizdir ve sevap kazandırır. Ancak vasiyetin asıl maksadı cami yaptırmaksa, öncelik cami inşaatına verilmelidir.
Eğer vakfa ait taşınmazları satmak mümkün değilse veya vasiyetin şartlarına uygun hareket etmekte zorluk varsa, kendi malınızdan aynı bedel karşılığında cami yaptırmak da vasiyetin yerine getirilmesi açısından geçerlidir. Çünkü vasiyetin ruhu, hayırlı bir eser bırakmak ve Allah yolunda hizmet etmektir.
Bu süreçte vakıf yönetimi ile istişare etmek, işlemlerin şeffaf ve İslami kurallara uygun yapılmasını sağlamak önemlidir. Ayrıca, vasiyetin yerine getirilmesi konusunda bir İslam hukukçusundan veya Diyanet İşleri Başkanlığı'ndan destek almak faydalı olacaktır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak vasiyetin yerine getirilmesi önemsenir. Ancak bazı mezhepler, vasiyetin şartlarına daha sıkı bağlı kalmayı önerir. Mesela Şafii mezhebi, vasiyetin şartlarına aynen uyulmasını daha çok vurgular. Fakat genel olarak, hayır işinin yapılması esastır.
Sonuç
Babamın cami yaptırma vasiyetini yerine getirmek için, vakfa ait taşınmazları satıp gelirini cami inşaatına harcamanız veya kendi malınızdan aynı bedel karşılığında cami yaptırmanız uygun ve sevaplıdır. Yardımda öncelik vasiyetin amacına verilmelidir. Bu konuda vakıf yönetimi ve İslam hukukçularıyla istişare etmek faydalı olacaktır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
