Anne babası tarafından ayrım yapılan evlad
Sorunun Detayı
"1- Bir baba, oğluna, "oğlum 2 kişiye babamdan kalan tarladan satmıştım, miras malı olduğu için tapuyu da veremiyorum. Adamlar tehdit ediyorlar, evine haciz getiririz elinden alırız diyorlar. Bankadan para çek. Miras işi hallolunca söz bir Allah bir öderim." deyip, oğlu da ailesini zor durumda bırakmamak için, bankadan yüksek miktarda para çekip verir de, babası eline para geçtiği halde sözünü inkar ederek vermezse; bunun dinimizdeki yeri nedir? Bu babanın diğer oğullarına işyeri açması, araba alması meşru mudur; bunun dinimizdeki yeri nedir?Bir anne-babanın evlatları arasında ayrım yapması doğru mudur?2- Bir erkeğin erkek çocuğu dünyaya gelir de çocuğa gelen altın ve diğer hediyelerin hepsini o erkeğin ailesi (anne-babası, kardeşleri) alıp, vermezlerse; bunun dinimizdeki yeri nedir?3- Evin en büyük çocuğu olduğu halde; erkek ve kızkardeşleri evlenirken ağabeylerine haber verilmezse, danışılmazsa, düğüne davet edilmezse; bunun dinimizdeki yeri nedir?4- Sürekli ve özellikle bayramlarda, kandillerde anne babasını telefonla arayan çocuğun yüzüne telefon kapatırlarsa, hakaret ederlerse; bunun dinimizdeki yeri nedir?5- Erkek ve kızkardeşlerin, bayramlar ve kandiller dahil ağabeylerini telefonla aramazlarsa; bunun dinimizdeki yeri nedir?6- Oğlu kalp krizi geçiren babanın, durumu haber veren yakınlarına; "benim 3 oğlum vardı, benim için …. öldü" demesi, annesinin gelinine “sen beni oğlumdan ayırdın, Allah sana bir oğlan çocuğu verdi onu da elinden alsın” derse; bunun dinimizdeki yeri nedir?7- Bir anne-baba memuriyet görevinden ihraç edilen oğluna, "oğlum ne oldu, ne yiyip ne içiyorsunuz" diye sormazsa; bunun dinimizdeki yeri nedir?8- Bir anne-baba, üvey çocuklarını öz çocuklarıymış gibi nüfusa kaydettirir; ancak diğer öz çocuklarına davrandıkları gibi iyi davranmazlar, sorulduğu halde üvey çocuğa gerçek anne-babasını da açıklamazlarsa; bunun dinimizdeki yeri nedir? Nesebi kaybetmek/yok etmek caiz midir?9- Bir yerde okudum, Peygamberimiz bir hadiste buyuruyor; ‘evlatları arasında ayrım yapan anne-baba cennet kokusunu alamaz. Halbuki cennetin kokusu binlerce fersah öteden duyulur’ bu hadis sahih midir?"
Açıklama
Anne babanın çocukları arasında ayrım yapması, evlatlar arasındaki hak ve sorumlulukların dengeli ve adaletli şekilde yerine getirilmesi İslam ahlakının temel prensiplerindendir. Bu soruda, aile içi ilişkilerde adalet, miras, helal-haram sınırları ve güzel muamele konuları ele alınmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, anne babanın evlatları arasında ayrım yapması, özellikle haksızlık ve zulüm şeklinde olursa, kesinlikle caiz değildir ve büyük günah sayılır. Miras ve mal paylaşımında adalet esastır. Borç alıp vermede sözlerin tutulması gerekir. Aile içi muamelelerde sevgi, saygı ve adaletle davranmak farzdır.
Deliller
"Allah size çocuklarınız hakkında hükmettiği zaman, erkek için iki dişinin payı kadardır." (Kur'an, Nisa 4:11)
"Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve adaletle şahitlik edin. Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe itmesin. Adil olun, bu takvaya daha uygundur." (Kur'an, Maide 5:8)
"Hiçbir baba, evlatlarına zulmetmez." (Hadis, Buhari)
Detaylı Açıklama
1. Bir babanın oğluna miras malından satılan tarlanın tapusunu verememesi ve borç olarak para istemesi, ancak sonrasında verdiği sözü tutmaması İslam'da güven ve sözün tutulması prensibine aykırıdır. Borç alırken ve verirken sözlerin yerine getirilmesi gerekir (Kur'an, Bakara 2:282). Bu durumda baba, oğluna karşı haksızlık yapmış olur. Oğul ise ailesini zor durumda bırakmamak için borçlanmışsa, bu fedakarlık takdir edilir ancak babanın borcunu ödememesi haramdır.
Babanın diğer oğullarına işyeri açması, araba alması ise miras hakkı gözetilmeden yapılırsa haksızlıktır. Miras, Allah tarafından belirlenen paylara göre adaletle dağıtılmalıdır (Nisa 4:7-12).
2. Bir erkeğin çocuğuna gelen altın ve hediyelerin ailesi tarafından alınması ve verilmemesi, çocuğun hakkının gaspedilmesidir. Bu, haksızlık ve zulüm olur.
3. Aile büyüklerine saygı ve hürmet İslam'da önemlidir. Ağabey gibi büyük çocukların evlilik gibi önemli olaylarda haberdar edilmemesi ve davet edilmemesi, aile bağlarını zedeler ve hoş karşılanmaz.
4. Anne babayı bayram ve kandillerde arayan çocuğun telefonunun kapatılması, hakaret edilmesi İslam ahlakına aykırıdır. Anne babaya iyilik etmek farzdır (İsra 17:23).
5. Kardeşlerin bayram ve kandillerde birbirini aramaması, aile bağlarının zayıflamasına sebep olur, hoş görülmez.
6. Bir babanın oğlunun ölümünde veya zor durumda olmasında kötü sözler söylemesi, kin ve nefret ifade etmesi, İslam ahlakına aykırıdır. Aile fertleri arasında sevgi ve merhamet olmalıdır.
7. Anne babanın evladının durumunu sormaması, ilgisiz kalması, sorumluluklarını yerine getirmemesi hoş karşılanmaz.
8. Üvey çocukları öz çocuk gibi nüfusa kaydettirmek güzel bir davranış olmakla birlikte, onlara iyi davranmamak, gerçek anne babasını gizlemek caiz değildir. Nesebin gizlenmesi İslam'da sakıncalıdır (Nisa 4:22).
9. Sorulan hadis, sahih kaynaklarda bulunmamaktadır. Ancak evlatlar arasında ayrım yapmanın hoş karşılanmadığı, adaletin önemsendiği Kur'an ve sahih hadislerde açıkça belirtilmiştir.
Diğer Görüşler
Şafii, Malik ve Hanbeli mezheplerinde de evlatlar arasında adalet ve hakkaniyet esastır. Bazı mezhepler, miras dışında mal dağıtımında daha katı kurallar getirebilir. Ancak genel olarak aile içinde sevgi, saygı ve adalet vurgusu aynıdır.
Sonuç
Değerli Müslüman, anne babanın evlatları arasında ayrım yapması, sözünü tutmaması, haksızlık etmesi İslam'a aykırıdır ve büyük günah sayılır. Aile fertleri birbirine karşı adaletli, saygılı ve sevgi dolu olmalıdır. Miras ve mal paylaşımında Kur'an hükümlerine uyulmalı, aile bağları korunmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
