Eşime ‘boş ol’ demedim ama mahkeme kararıyla boşandık, bu boşama geçerli midir?
Sorunun Detayı
"Eşimin psikolojik sorunları vardı ve bu sorunları zaman içinde çözemedik. İntihar etmesini veya cinnet geçirmesini engellemek için istemeye istemeye mahkemede anlaşmalı olarak boşandık. Dört ay sonra tekrar evlendik ama aynı sorunlar yine ortaya çıktı ve yine istemediğim halde anlaşmalı olarak altı ay önce boşandık. Mağdur olmasın diye 200 bin TL değerindeki evi ona bıraktım, nafaka bağladım. Ben şimdi kirada oturuyorum. Yuvam dağılsın istemedim, imtihanım dedim, yuvam dedim. Hayatımda, toplumun hastalıkları olan içki, kumar, zina, aldatma vb. kötü alışkanlıklarım hiç olmadı, 29 yıl sabrettim ama bitti. İki kere anlaşmalı olarak mahkemede boşandık ancak ben ona ‘boş ol’ demedim. Bu durumda şeriat hükümlerince de boşanmış sayılıyor muyuz?"
Açıklama
İslam hukukunda boşanma, eşin birbirine karşı kullandığı belirli sözler veya mahkeme kararıyla gerçekleşebilir. Ancak mahkeme kararıyla boşanmanın şeriat açısından hükmü, boşanmanın şekline ve niyetine göre değişir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, boşanmanın geçerli olması için eşin açık ve kesin şekilde "boş ol" (talaq) demesi gerekir. Sadece mahkeme kararıyla boşanma, eşin talak sözünü kullanmaması halinde şeriat açısından boşanma hükmünü doğurmaz. Dolayısıyla mahkeme kararıyla boşanmanız, eşinizin size talak dememesi nedeniyle Hanefi fıkhında boşanma sayılmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de boşanma ile ilgili ayetlerde, boşamanın sözle gerçekleştiği belirtilir:
"Boşayın onları üç kere..." (Bakara, 2:229)
Hz. Peygamber (s.a.v) de talakın sözle gerçekleştiğini açıklamıştır:
"Allah, talak sözünü söyleyene ve işitene şahittir." (Sahih Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, mahkeme kararıyla boşanma Türkiye'deki medeni hukuk açısından geçerlidir ve yasal sonuçlar doğurur. Ancak İslam fıkhında boşanmanın geçerli olması için eşin talak kelimesini kullanması veya onun yerine geçen açık ifadelerle boşama niyetini ortaya koyması gerekir. Mahkeme kararı, eşlerin rızasıyla alınan hukuki bir sonuçtur ama şeriat açısından boşanmanın gerçekleşmesi için sözlü veya yazılı talak şarttır.
Bu durumda, mahkeme kararıyla boşanmış olsanız da, eşiniz size "boş ol" demediği için Hanefi mezhebine göre şeriat açısından boşanmış sayılmazsınız. Ancak bu, medeni hukukta boşanmanın geçerli olmadığı anlamına gelmez. Şeriat açısından boşanmanın gerçekleşmesi için eşin talak sözünü kullanması veya onun yerine geçen açık ifadelerle boşama niyetini belirtmesi gerekir.
Yaşadığınız zorluklar ve sabrınız takdire şayandır. İslam, aileyi korumayı ve kolaylık sağlamayı amaçlar. Eğer tekrar evlenmek isterseniz, önce mevcut evliliğin şeriat açısından sona erdiğinden emin olmalısınız. Ayrıca nafaka ve mal paylaşımı gibi konular medeni hukuk çerçevesinde düzenlenir ve İslam da bu konuda adaleti emreder.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de boşanmanın geçerli olması için talak sözünün kullanılması şarttır. Ancak bazı durumlarda mahkeme kararıyla boşanmanın şeriat açısından geçerli sayılması için özel şartlar aranabilir. Fakat genel olarak, mahkeme kararı tek başına şeriat açısından boşanma hükmü doğurmaz.
Sonuç
Mahkeme kararıyla boşanmış olsanız da, eşiniz size "boş ol" demediyse Hanefi mezhebine göre şeriat açısından boşanmış sayılmazsınız. Bu nedenle evlilik durumunuzu netleştirmek için bir ilahiyatçı veya fıkıh alimi ile görüşmeniz faydalı olacaktır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
