61 Gün Oruca Hastalıktan Dolayı Ara Vermek Fidye Gerektirir mi?
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Annem şeker ve tansiyon hastası. Ramazan orucunu tutuyor. Geçen sene borcu olmamasına rağmen 61 gün oruç için niyetlendi. Orucun 4'üncü günü ezanın okunduğunu sanarak orucunu açtı. Bu sene de 61 gün oruca niyetlendi. 15'inci gün taş sancısı çekti ve orucunu yemek zorunda kaldı. Niyetlendiği için bu 61 gün oruçlara fidye vermek gerekir mi? Allah yar ve yardımcınız olsun."
Açıklama
Ramazan orucunu tutarken hastalık veya zorlayıcı sebeplerle ara vermek ve bu ara verilen günlerin fidye gerektirip gerektirmediği konusu İslam fıkhında önemli bir meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, oruca niyetlenip tutmaya başladıktan sonra hastalık gibi meşru bir mazeretle orucu bozmak durumunda kalınırsa, o gün için kaza orucu gerekir; fidye verilmez. Ancak oruca niyetlenip tutmaya başlamadan önce hastalık sebebiyle oruç tutamayacağı kesin ise, o günler için fidye gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de orucun hastalık ve yolculuk gibi mazeretlerde kaza edilmesi gerektiği belirtilmiştir:
"Oruç tutmanız size farz kılındığı gibi, sizden öncekilere de farz kılınmıştı. Umulur ki sakınırsınız." (Bakara, 2/183)
"Hasta veya yolculukta olan kimse, tutamadığı günler sayısınca diğer günlerde oruç tutar." (Bakara, 2/185)
Hz. Peygamber (s.a.v) de hastalık sebebiyle oruç tutamayanların kaza yapmalarını buyurmuştur (Buhari, Savm, 8).
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, annenizin şeker ve tansiyon hastası olması gibi kronik hastalıklar, orucu zorlaştırabilir. Oruca niyetlenip tutmaya başladıktan sonra hastalık sebebiyle orucu bozmak zorunda kalınırsa, bu günler için sadece kaza orucu gerekir. Fidye verilmez çünkü oruç başlamıştır ve mazeret sebebiyle bozulmuştur.
Ancak oruca başlamadan önce hastalık sebebiyle oruç tutamayacağı kesin ise, o günler için fidye vermek gerekir. Fidye, bir gün için bir miskal (yaklaşık 3,5 gram) kuru hurma veya onun değeri kadar sadakadır.
Annenizin 61 gün oruca niyetlenip tutması ve bazı günlerde hastalık sebebiyle bozması durumunda, bozulan günler kaza edilir. Eğer oruca başlamadan önce hastalık sebebiyle tutamayacağı kesin ise, o günler için fidye gerekir. Orucun 4. gününde yanlışlıkla açması ise orucun bozulmasına sebep olmuşsa kaza gerekir, fidye gerekmez.
Bu durumda, annenizin bozduğu günler için kaza orucu tutması yeterlidir. Fidye vermesi gerekmez. Ancak sağlık durumu orucu zorlaştırıyorsa, orucu erteleme veya fidye verme konusunda doktor ve din görevlileri ile istişare etmek faydalı olur.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, oruca başladıktan sonra bozulan günler için kaza orucu yeterlidir. Malikiler ise bazı durumlarda fidyenin de gerekebileceğini belirtirler, ancak bu ihtilafın detayları hastalığın niteliğine bağlıdır.
Sonuç
Özetle, annenizin hastalık sebebiyle bozduğu oruç günleri için sadece kaza orucu gerekir, fidye vermesi gerekmez. Hastalık durumunda kolaylık esastır, zorlaştırmamak gerekir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.